| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Mersin Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’nın mali tablolarında, maddi duran varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olup, toplamda 900.883,63 TL’lik bir hata yaratmıştır. Amortismanlar, varlıkların değerini aşmamalıdır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Kayıtlı Değerlerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Mersin Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının mali tablolarında kayıtlı maddi duran varlıkların bazıları için olması gerekenden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği; 202’nci maddesinde ise 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü 47 Sıra Numaralı Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, amortisman ve tükenme payı süresinin, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlayacağı, bu sürenin Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirleneceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere Başkanlık tarafından amortismana tabi bir duran varlık satın alındığında, bu varlığın kayıtlı değeri üzerinden kullanım süresine göre hesaplanacak amortisman tutarları ilgili yıllarda gider kaydedilecek ve böylece ilgili varlığın maliyeti, dönemsellik ilkesinin de bir gereği olarak kullanım süresine dağıtılarak giderleştirilecektir.
Yapılan incelemede, Başkanlığın aşağıdaki tabloda ayrıntıları gösterilen duran varlıkları için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 4:Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Bakiye (TL) | Amortisman Tutarı (TL) | Fark (TL) |
| 252 | Hizmet Binaları | 665.155,60 | 933.516,80 | 268.361,20 |
| 253 | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 15.383,92 | 26.859,03 | 11.475,11 |
| 253 | Atölye Makineleri ve Aletleri | 1.481,49 | 2.539,22 | 1.057,73 |
| 253 | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 1.259,92 | 3.368,41 | 2.108,49 |
| 254 | Otomobiller | 663.589,19 | 708.112,43 | 44.523,24 |
| 255 | Aydınlatma Cihazları | 19.471,18 | 60.763,07 | 41.291,89 |
| 255 | Basılı Yayınlar | 200,00 | 280,00 | 80,00 |
| 255 | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 94,40 | 176,20 | 81,80 |
| 255 | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 8.571,62 | 24.265,98 | 15.694,36 |
| 255 | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 11.800,00 | 27.140,00 | 15.340,00 |
| 255 | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 1.652,00 | 4.906,44 | 3.254,44 |
| 255 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 18.288,37 | 36.928,15 | 18.639,78 |
| 255 | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 282.515,60 | 359.721,61 | 77.206,01 |
| 255 | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 42.699,48 | 101.214,87 | 58.515,39 |
| 255 | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 90.303,17 | 101.386,72 | 11.083,55 |
| 255 | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşlan | 0,00 | 289,85 | 289,85 |
| 255 | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 5.760,00 | 8.697,60 | 2.937,60 |
| 255 | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 1.652,00 | 1.817,20 | 165,20 |
| 255 | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 450,76 | 1.361,80 | 911,04 |
| 255 | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 1.652,00 | 181.706,60 | 180.054,60 |
| 255 | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 133.617,30 | 219.488,72 | 85.871,42 |
| 255 | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 4.289,98 | 10.603,94 | 6.313,96 |
| 255 | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 69.046,05 | 95.722,52 | 26.676,47 |
| 255 | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 12.993,42 | 31.515,89 | 18.522,47 |
| 255 | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları | 6.579,20 | 17.007,23 | 10.428,03 |
| Genel Toplam | Genel Toplam | 2.058.506,65 | 2.959.390,28 | 900.883,63 |
Amortismana tabi maddi duran varlıklar için ayrılan amortismanların ilgili maddi duran varlığın değerini aşmaması gerekmektedir. Kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılan söz konusu maddi duran varlıklar için toplamda 900.883,63 TL daha fazla amortisman ayrılması sonucu 2022 yılı mali tablolarında 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 630- Giderler Hesabında ilgili tutar kadar hataya neden olunmuştur.