Maddi Duran Varlıklar İçin Kayıtlı Değerlerinden Fazla Amortisman Ayrılması

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

Bulgu Künyesi:

  • Kaynak: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları
  • Denetlenen Kurum: Mersin Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB)
  • İlgili Mevzuat:
    • Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği
      • Madde 187/2-ç: Maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerekliliği
      • Madde 202: 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın kullanımı
    • Muhasebat Genel Müdürlüğü 47 Sıra Numaralı Genel Tebliği
      • Madde 6: Amortisman ve tükenme payı süreleri ve oranları
    • Dönemsellik ve Tutarlılık İlkeleri (Genel muhasebe ilkeleri)

Tespit Edilen Eksiklikler:

YİKOB’un mali tablolarında kayıtlı maddi duran varlıklar için gereğinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.

Bu durumun sonuçları:

  • 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabı’nda toplam 900.883,63 TL hata meydana gelmiştir.
  • Amortisman tutarları, maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerini aşmış ve bu durum mali tablolarda hatalı sonuçlara yol açmıştır.
  • Dönemsellik ilkesi ihlal edilmiştir, çünkü varlıkların kullanım süresine uygun olmayan yüksek tutarda amortisman giderleştirilmiştir.

Tablodan öne çıkan örnekler:

  • Hizmet binaları için 268.361,20 TL fazla amortisman ayrılmıştır.
  • Otomobiller için 44.523,24 TL fazla amortisman ayrılmıştır.
  • Teksir ve çoğaltma makineleri için 85.871,42 TL fazla amortisman ayrılmıştır.
  • Seyyar tanklar ve tüpler için 180.054,60 TL fazla amortisman ayrılmıştır.

Hukuki Değerlendirme ve Sonuç:

  1. Muhasebe Mevzuatına Aykırılık:

    • Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği‘ne göre amortisman tutarları, varlığın ekonomik ömrüne uygun olarak hesaplanmalıdır.
    • Muhasebat Genel Müdürlüğü Tebliği‘ne göre amortisman hesaplamalarının varlıkların yararlanma süresine göre yapılması zorunludur.

  2. Mali Tabloların Doğruluğunun Bozulması:

    • 900.883,63 TL tutarında fazla amortisman ayrılması, bilanço ve gelir tablosunda hatalara neden olmuştur.
    • Birikmiş amortisman hesapları yanlış gösterildiğinden, mali tablolar gerçek durumu yansıtmamaktadır.

  3. Dönemsellik İlkesi İhlali:

    • Maddi duran varlıkların amortismanı, varlığın ekonomik ömrüne uygun şekilde yıllara yayılmalıdır.
    • Bir yılda gereğinden fazla amortisman ayrılması, ilgili dönemin giderlerini yanlış hesaplamaya neden olur.

Öneriler ve Alınması Gereken Tedbirler:

✅ Hatalı amortisman hesaplarının düzeltilmesi:

  • 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabı düzeltilerek fazla ayrılan amortismanlar iptal edilmelidir.

✅ Amortisman hesaplamalarının yasal süre ve oranlara uygun hale getirilmesi:

  • Muhasebat Genel Müdürlüğü 47 Sıra Numaralı Genel Tebliği’ne göre her varlığın kullanım süresine uygun amortisman oranları kullanılmalıdır.
  • Gelecekte amortisman hatalarını önlemek için iç denetim mekanizmaları oluşturulmalıdır.

✅ Muhasebe ve mali yönetim personelinin eğitilmesi:

  • Amortisman süreçlerinin doğru yönetimi için muhasebe birimlerine düzenli eğitimler verilmelidir.
  • Mali yönetim ve muhasebe süreçlerinin hatasız işlemesi için denetim faaliyetleri sıklaştırılmalıdır.

✅ Düzenli iç denetim mekanizması oluşturulması:

  • Bağımsız denetçiler veya iç denetim birimleri, amortisman süreçlerini kontrol etmelidir.
  • Gelecekte benzer hataların önüne geçmek için detaylı amortisman raporlaması yapılmalıdır.

Sonuç olarak, fazla amortisman ayrılması mali tabloları hatalı gösterdiği gibi kamu kaynaklarının doğru yönetilmesini de engellemektedir. Sayıştay raporu doğrultusunda hataların düzeltilmesi ve amortisman hesaplamalarının mevzuata uygun hale getirilmesi zorunludur.