| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, özel bütçeli idarede maddi duran varlıklar için mevzuatta öngörülenden yüksek tutarda amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Normal amortisman yöntemi yerine yüzde yüz oranında amortisman uygulanması, bilanço ve faaliyet sonuçlarını olumsuz etkilemektedir. Kamu İdaresi, sorunun sistemsel bir hata olduğunu ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını bildirmiştir. Amortisman işlemleri, ilgili tebliğlere uygun şekilde gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Mevzuatta Öngörülenden Yüksek Tutarda Amortisman Ayrılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun, maddi duran varlıkları arasında yer alan Binalar, Tesis, Makine ve Cihazlar, Taşıtlar ile Demirbaşlar Hesapları için fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın niteliğini belirleyen 185’inci maddesinde, 257 no.lu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmeliğin hesabın işleyişini düzenleyen 186’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 47 sıra no.lu Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesine göre, 252 Binalar, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar, 254 Taşıtlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabında yer alan varlıkların amortismana tabi olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, aynı Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemi” başlıklı 5’inci maddesinde;
“Duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yöntemi uygulanır. Bu yönteme göre varlıklar için amortisman ve tükenme payı, varlığın yararlanma süresine göre Ek-1’de yer alan Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesinde belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılır.”
Denilmektedir.
Yukarıda bahsedilen hükümlerden de anlaşılacağı üzere maddi duran varlıklar hesabını oluşturan varlıklar ayrılırken normal amortisman yöntemi uygulanmasının gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede, TDK’ca maddi duran varlıkları oluşturan 252 Binalar, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar, 254 Taşıtlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabları için ayrılan amortismanlarda normal amortisman yöntemi kullanılmayıp, yüzde yüz oranında amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yanlış amortisman uygulaması hem bilanço hem de faaliyet sonuçları tablosunu etkilemektedir.
Kamu İdaresi cevabında; amortisman işlemlerinin yıl sonu kapatma modülü çalıştırıldığında sistem tarafından otomatik olarak yapıldığını, söz konusu sorunla ilgili KBS Destek Çağrı sistemi üzerinden Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne 02.06.2023 tarih ve 01164071 numaralı çağrı açıldığı, gelen cevaba göre gerekli işlemlerin yerine getirileceği, ifade edilmiştir.
Bu itibarla, kurum kayıtlarında yer alan maddi duran varlıklar için Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 47 sıra no.lu Genel Tebliği’ne uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.