|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için yapılan amortisman kayıtlarının hatalı olduğu ve amortisman defterinin tutulmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazıları içinse kayıtlı değerlerinden fazla amortisman kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, 27.05.2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine aykırıdır. Yönetmelik, bir yıldan fazla kullanılabilen maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve bu varlıkların amortisman süre, yöntem ve oranlarının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmesini öngörmektedir.
Ayrıca, amortisman defterinin tutulmaması nedeniyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın hatalı kayıt içerdiği tespit edilmiştir. Kurumun aktifinde bulunan duran varlıkların çeşitliliği ve her birinin farklı aktife giriş tarihleri ile amortisman oranları, bu defterin tutulmasını zorunlu kılmaktadır. Kamu idaresi, hatalı amortisman kayıtlarının düzeltilerek mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, maddi duran varlıkların doğru bir şekilde kaydedilmesi ve amortisman işlemlerinin etkin bir biçimde takip edilebilmesi için ilgili mevzuat hükümlerine uyulması gerekmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Amortisman Kayıtlarının Hatalı Olması ve Amortisman Defteri Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı bazıları içinse kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı ve duran varlıklar amortisman defterinin tutulmadığı görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29724 Mükerrer sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilişkin işlemleri düzenleyen 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının ç bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı, bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde ise amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Anılan Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde amortisman ve tükenme payı süresinin, duran varlıkların aktife girdiği yıldan itibaren başlayacağı; bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamının bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölüneceği (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl) belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine rağmen Kurum tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı varlıklar bazıları için hiç amortisman ayrılmadığı bazıları içinse kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı ve bu nedenle bilançoda yer alan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın hatalı kayıt içerdiği görülmüştür.
Kurum tarafından duran varlık amortisman defterinin tutulmadığı da tespit edilmiş olup, kurumun aktifinde bulunan duran varlık sayısının ve çeşidinin çokluğu, her birinin aktife giriş tarihlerinin ve amortisman oranlarının farklı olması nedenleriyle ve 257 Birikmiş Amortisman Hesabı’nın tam ve güvenilir bilgi vermesini teminen duran varlıklar amortisman defterinin tutulması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, maddi duran varlıklar için yapılan hatalı amortisman kayıtları giderilerek mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak maddi duran varlıkların doğru ve tam bir şekilde kayıtlarının yapılması ve amortisman işlemlerinin takip edilebilmesi için yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılması gerekmektedir.