|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların, belirlenen limitlerin üzerinde olmasına rağmen doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, ilgili mevzuat gereğince bu tür harcamaların varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu harcamaların nasıl muhasebeleştirileceğine dair açık hükümler içermektedir.
Denetim sırasında, 15.977.343,76 TL tutarında bakım ve onarım harcamasının, ilgili Tebliğ’de belirtilen limitlerin üzerinde olmasına rağmen varlık değerine eklenmediği ve doğrudan gider olarak kaydedildiği belirlenmiştir. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından güncellenen limitler doğrultusunda, değer artırıcı harcamaların doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin düzeltici işlemlere başlamıştır. Dolayısıyla, taşınmazlar için yapılan değer artırıcı harcamaların, doğrudan giderleştirilmek yerine ilgili maddi duran varlıkların değeri ile ilişkilendirilerek muhasebeleştirilmesi önem arz etmektedir. Bu yaklaşım, mali tabloların daha doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin aktifinde kayıtlı varlıklar için yapılan değer arttırıcı nitelikteki bakım ve onarım giderlerinin, ilgili Tebliğ’de belirtilen limitin üstünde olmasına rağmen varlığın kayıtlı değerine eklenmeyerek doğrudan giderlerleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27’nci maddesi ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştır.
47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)
(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.
(3) Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir.
5) Bu limitler, gerektiğinde Maliye Bakanlığınca güncellenerek yılı Kasım ayı sonuna kadar duyurulur.” denilmektedir.
47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde belirtilen tutarlar aynı Tebliğ’in beşinci fıkrasına dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığının 07.11.2023 tarihli ve 2613834 sayılı Bakanlık Onayı ile dayanıklı taşınırlar için 52.000,00 TL, taşınmazların her biri için ise 114.000,00 TL olarak yeniden belirlenmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, duran varlıklar için yapılan harcamalardan Tebliğ’de belirlenen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilecek ve varlığın kayıtlı değerine eklenerek ilgili maddi duran varlık hesabında muhasebeleştirilecektir.
Ancak yapılan incelemede; duran varlıklar için bakım onarım işleri kapsamında değer arttırıcı nitelikte 15.977.343,76 TL tutarında harcama yapıldığı ancak bu bakım onarım harcamalarının Tebliğ’de belirtilen limitin üzerinde olmasına rağmen varlığın kayıtlı değerine eklenmediği, söz konusu harcamaların doğrudan gider olarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, mali tabloların tam ve doğru bilgi vermesini teminen, taşınmazlar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmek yerine ilgili maddi duran varlıkların değeri ile ilişkilendirilerek gerekli kayıtların yapılması gerekmektedir.