|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında belirlenmiştir. İlgili harcamaların, varlıkların maliyet bedeline eklenmediği ve doğrudan gider hesaplarına alındığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 186. maddesi, bir yıldan fazla yararlanma süresine sahip fiziki varlıkların ve birikmiş amortismanların “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubu içinde izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 187. maddenin ikinci fıkrası, maddi duran varlıkların değerini artıran harcamaların bu varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı 47 sıra No.lu Tebliğ, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğunu ifade etmektedir. Bu bedel, varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamaların toplamını kapsamaktadır. 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, idarenin bu harcamaları aktifleştirmediği ve doğrudan gider hesaplarına kaydettiği görülmüştür. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, ilgili Tebliğ’e uygun olarak varlık hesaplarına eklenmesi ve amortisman hesaplamalarının bu yeni değer üzerinden yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi, tespit edilen bu hususlara dikkat edileceğini ifade etmiştir. Mali tabloların doğruluğunu sağlamak amacıyla bu uygulamanın hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmediği ve doğrudan gider olarak muhasebe hesaplarına alındığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 186’ncı maddesinin birinci fıkrasında yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubu içinde takip edileceği, 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (a/1) alt bendinde de maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 47 sıra No.lu Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, Tebliğ’in 4’üncü maddesinde duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Söz konusu Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, taşınmaz hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan 114.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve henüz amortisman ayırma süresini tamamlamamış olan duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın maliyet bedeline eklenerek kalan amortisman süresince eşit olarak amortisman ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkların değerini artıran ve tutarı 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ve bu duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin mülkiyetinde olan maddi duran varlıklıklara yönelik değer artırıcı nitelikteki bakım ve onarım harcamalarının söz konusu varlığın maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı, dolayısıyla duran varlıklara ilişkin amortismanların da, bu varlıkların yeniden belirlenmesi gereken değerleri dikkate alınmadan hesaplandığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi, bulguda tespit edilen hususlara özen gösterileceğini belirtmiştir.
Mali tablolarda oluşacak önemli hataların önlemesini teminen, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların anılan Tebliğ’e uygun olarak ilgili varlık hesapları ile aktifleştirilmesi gerekmektedir.