|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Kamu idaresinin taşınmaz hesaplarında, bu harcamaların ilgili varlıkların maliyet bedeline eklenmeden, doğrudan 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bu tür harcamaların varlığın kayıtlı değerine eklenmesi ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.
Ayrıca, 47 sıra no.lu Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde, taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2023 yılında bu limitleri taşınmazlar için 114.000 TL, taşınırlar için ise 52.000 TL olarak güncellemiştir. Yapılan incelemelerde, kamu idaresinin hizmet binalarına ilişkin 1.454.564 TL tutarındaki tadilat ve onarım harcamalarının, maliyet bedeline eklenmesi gerekirken doğrudan gider hesaplarına kaydedildiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu durum, bilançoda 252 Binalar Hesabı’nda 1.454.564 TL eksiklik ve faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı’nda 1.454.564 TL fazlalık yaratmıştır. Kamu idaresi, gelecekteki harcamalarda gerekli özeni göstereceğini ve belirlenen limitler dâhilindeki harcamaların aktifleştirileceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen harcamaların, ilgili varlık bedeline eklenmesi gerektiği önem arz etmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmeden, doğrudan 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu’na dair “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi ve amortisman hesaplamasında dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
Konuya ilişkin olarak çıkarılan 47 sıra (no.lu) Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için gerçekleştirilen 34.000 TL’yi aşan harcamalar ve Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi aşan harcamalar, değer artırıcı harcamalar olarak belirlenmiş olup anılan tutarı aşan harcamaların varlığın değerine eklenerek muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Söz konusu limitlerin gerektiğinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca güncellenerek duyurulacağı da hükme bağlanmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü 2023 yılında yetkisini kullanarak taşınmazlar için belirlenmiş olan limiti 114.000 TL, taşınırlar için ise 52.000 TL olarak belirlemiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkların değerini artıran ve tutarı taşınmazlar için 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların, taşınırlar için ise 52.000 TL’yi aşan harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ve bu duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin mülkiyetinde bulunan hizmet binalarına ilişkin toplam 1.454.564,00 TL tutarındaki tadilat ve onarım harcamalarının, söz konusu varlıkların maliyet bedeline eklenerek aktifleştirilmesi gerekirken, doğrudan gider hesaplarına kaydedildiği belirlenmiştir. Binalara yönelik tadilat ve onarım harcamalarının doğrudan giderleştirilmesi sonucunda, bilançoda 252 Binalar Hesabı 1.454.564,00 TL eksik, faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı 1.454.564,00 TL fazla görünmesine neden olunmuştur.
Kamu idaresi cevabında, bundan sonraki dönemlerde gerçekleştirilecek harcamalarda gerekli özenin gösterileceği ve aktifleştirme limiti dâhilindeki harcamaların duran varlıklar hesabına kaydedileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen ve belirlenen limitin üzerindeki harcamaların, ilgili maddi duran varlık bedeline eklenmesi gerekmektedir.