|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Belediyenin taşınmaz hesaplarında, bu harcamaların ilgili varlıkların maliyet bedeline eklenmediği, bunun yerine doğrudan gider hesaplarına alındığı gözlemlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların maddi duran varlıkların kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiğini ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı tebliğde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, bu bedelin varlığın satın alınması veya değerinin artırılması için yapılan harcamaları kapsadığı ifade edilmiştir. 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği ve bu harcamaların, varlıkların maliyet bedeline eklenerek amortisman hesaplamalarının yeni değer üzerinden yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan incelemelerde, belediyenin mülkiyetindeki maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı bakım ve onarım harcamalarının aktifleştirilmediği ve doğrudan gider hesaplarına kaydedildiği belirlenmiştir. Bu durum, amortisman hesaplamalarının hatalı yapılmasına yol açmaktadır. Kamu idaresi, 2025 yılı itibarıyla bu hususların uygulanmaya başlandığını belirtse de, 2024 yılı mali tablolarındaki hataların düzeltilmesi açısından bu kayıtların etkisi sınırlı kalmaktadır. Dolayısıyla, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla aktifleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmediği ve doğrudan gider olarak muhasebe hesaplarına alındığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 186’ncı maddesinin birinci fıkrasında yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubu içinde takip edileceği, 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (a/1) alt bendinde de maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 47 sıra No.lu Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, Tebliğ’in 4’üncü maddesinde duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Söz konusu Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, taşınmaz hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan 114.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve henüz amortisman ayırma süresini tamamlamamış olan duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın maliyet bedeline eklenerek kalan amortisman süresince eşit olarak amortisman ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkların değerini artıran ve tutarı 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ve bu duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin mülkiyetinde olan maddi duran varlıklara yönelik değer artırıcı nitelikteki bakım ve onarım harcamalarının söz konusu varlığın maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı, dolayısıyla duran varlıklara ilişkin amortismanların da, bu varlıkların yeniden belirlenmesi gereken değerleri dikkate alınmadan hesaplandığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususların 2025 yılı itibariyle uygulanmaya başlandığı belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Mali tablolarda oluşacak önemli hataların önlemesini teminen, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların anılan Tebliğ’e uygun olarak ilgili varlık hesapları ile aktifleştirilmesi gerekmektedir.