|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmesi, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Üniversitelerin aktifinde yer alan duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıran harcamaların, ilgili varlıkların değerine eklenmesi gerektiği belirtilirken, bu harcamaların doğrudan gider hesaplarına kaydedildiği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların varlıkların kayıtlı değerine ilave edilmesi ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
Özellikle İstanbul Medeniyet Üniversitesi’nde gerçekleştirilen bir harcama örneği, 55.165,00 TL tutarındaki bir giderin, ilgili maddi duran varlık hesabıyla ilişkilendirilmeden doğrudan gider olarak kaydedildiğini göstermektedir. Bu durum, 630 Giderler Hesabı’nın yanıltıcı bir şekilde fazla görünmesine ve varlık hesabının eksik kalmasına yol açmıştır. Kamu idaresinin, yapılan hatalı işlemleri düzeltmek için muhasebe kaydı yaptığı belirtilse de, bu düzeltmenin 2021 yılı mali tablolarındaki hataları gidermediği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde aktifleştirilmesi ve muhasebe kayıtlarına doğru bir biçimde yansıtılması gerekmektedir. Bu, hem mali tabloların doğruluğu hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamanın Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıran harcamalar ilgili duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekirken, doğrudan giderleştirilmiştir.
tarihli ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcama lar ” başlıklı 27’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Diğer yandan 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, Tebliğ’in 4’üncü maddesinde duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı; maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisma n hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir. Aynı Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, taşınma z hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan 34.000 Türk Liralık limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Üniversitenin maddi duran varlık hesaplarında kayıtlı taşınmazı için yapılmış olup, Tebliğ’de belirtilen 34.000 Türk Liralık sınırı aşan, ilgili maddi duran varlığın değerini artıran harcamanın söz konusu varlığın maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı, dolayısıyla duran varlığa ilişk in amortismanın da söz konusu değer artırıcı harcama dikkate alınmadan hesaplandığı tespit edilmiştir.
Yapılan denetimlerde, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Kütüphane Hizmet Binas ı Kantinine Havalandırma Ünitesi Yapılması İşi kapsamında İdarenin taşınmazına ilişkin yapılan 55.165,00 TL’lik harcamanın ilgili maddi duran varlık hesabıyla ilişkilendirilmeden doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Yapılmayan bu muhasebe kaydı sebebiyle 630 Giderler Hesabının 55.165,00 TL kadar fazla, ilgili varlık hesabının aynı tutar kadar eksik görünme s ine neden olunmuştur.
Kamu idaresi cevabından, İdarenin bulgumuza katıldığı ve 29.04.2022 tarihli muhasebe kaydı ile hatalı işlemleri düzelttiği anlaşılmakla birlikte; bu işlemlerin 2021 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, maddi duran varlıklara yapılacak değer artırıcı harcamaların anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak ilgili varlık hesapları ile aktifleştirilmesi gerekmektedir.