|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin taşınmaz hesaplarında yer alan maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedildiğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 169. maddesi, bir yıldan fazla yararlanma süresine sahip fiziksel varlıkların “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubunda izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 170. maddenin ilgili kısmında, maddi duran varlıkların değerini artıran harcamaların bu varlıkların maliyet bedeline eklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 47 sıra No.lu Tebliğ, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacak değerlerinin maliyet bedeli olduğunu ifade etmektedir. Bu bedel, bir varlığın edinimi, üretimi veya değer artırımı için yapılan harcamaların toplamını içermektedir. Tebliğ’in 6. maddesi, taşınmaz hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan 34.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edileceğini ve bu harcamaların maliyet bedeline eklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Yapılan incelemelerde, üniversitenin mülkiyetindeki taşınmazlara yönelik değer artırıcı tadilat ve onarım harcamalarının maliyet bedeline eklenmediği, doğrudan gider hesaplarına alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali tablolarda 252 Binalar Hesabı’nın eksik, 630 Giderler Hesabı’nın ise fazla görünmesine yol açmaktadır. Dolayısıyla, üniversite taşınmazları için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğru bir şekilde kaydedilmesi, ilgili maddi duran varlığın değerine eklenmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Arttırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmediği, doğrudan gider olarak muhasebe hesaplarına alındığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 169’uncu maddesinin birinci fıkrasında yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubu içinde takip edileceği, 170’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin birinci alt bendinde de maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 47 sıra No.lu “Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği”nde duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup Tebliğ’in 4’üncü maddesinde duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, taşınmaz hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan 34.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve henüz amortisman ayırma süresini tamamlamamış olan duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların varlığın maliyet bedeline eklenerek kalan amortisman süresince eşit olarak amortisman ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu itibarla; taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkların değerini artıran ve tutarı 34.000,00 TL’yi aşan harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ve bu duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri gereğidir.
Yapılan incelemede, Üniversitenin mülkiyetinde olan bina hüviyetindeki taşınmazlara yönelik değer artırıcı nitelikteki tadilat ve onarım harcamalarının söz konusu varlığın maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı tespit edilmiştir.
Bu durum, mali tablolarda 252 Binalar Hesabının 2.054,874,10 TL tutarında noksan, 630 Giderler Hesabının ise bu tutar kadar fazla görünmesine sebebiyet vermektedir.
Sonuç olarak Üniversite taşınmazları için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmeyip gerekli kayıtların yapılması suretiyle ilgili maddi duran varlığın değerine eklenmesi uygun olacaktır.