BULGU: Maddi Duran Varlıklara Hatalı Amortisman Ayrılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İl Özel İdaresinin maddi duran varlıklar hesap grubu içinde yer alan taşınır ve taşınmaz varlıkları için ya hiç amortisman ayrılmadığı ya da muhasebe hesaplarında kayıtlı değerinden fazla ve hatalı oranda amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubu ile ilgili “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin 1/d bendinde de; “Bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.” denildikten sonra hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği hususu aynı Yönetmelik’in 29’uncu maddesinde hükme bağlanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Yapılan incelemede, amortisman ve tükenme payı ayrılması gereken maddi varlıklar için amortisman ayrılmadığı, amortisman ayrılması gereken bazı maddi varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı, bazı maddi varlıklarda ise mevzuata aykırı oranda amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Taşınır ve taşınmaz varlıkları için amortisman ayrılmaması veya hatalı ayrılması 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabını ve aynı zamanda; Giderler Hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630 Giderler Hesabını etkilemektedir.
Kamu İdaresi cevabında, maddi duran varlıklar hesap grubu içerisinde yer alan taşınır ve taşınmaz varlıklar için amortisman hesaplarının düzenli olarak çalıştırılamadığı, İl Özel İdaresinin kullanmakta olduğu e-içişleri muhasebe programında taşınır ve taşınmaz varlıkları için amortisman ayırma işlemi yapılacak herhangi bir giriş modülü bulunmadığı, bu sebeple taşınır ve taşınmaz malların amortisman girişlerinin sene de bir kez elle yapıldığı, sonuç olarak veri girişlerinin sağlıklı olarak yapılamadığı, bu konunun e-içişleri yöneticilerine defalarca bildirildiği fakat sistem içerisinde bugüne kadar herhangi bir çözüm üretilemediği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, amortisman ve tükenme payı ayrılması gereken tüm maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması veya hatalı ayrılmasından dolayı idarenin yıl sonunda düzenlenen mali tabloları gerçeği yansıtmamaktadır.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Özel İdaresi’nin maddi duran varlıkları için ya hiç amortisman ayrılmamış ya da hatalı oranlarda ayrılmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, amortisman ayrılması gereken varlıklar için gerekli usul ve esaslar belirlenmiş olmasına rağmen, İl Özel İdaresi’nin kullandığı muhasebe programında bu işlemler düzenli olarak gerçekleştirilememektedir. Sonuç olarak, hatalı amortisman uygulamaları nedeniyle idarenin mali tabloları gerçeği yansıtmamaktadır. |