|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mali tablolarında maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarının, mevcut varlık değerinden fazla olduğunu ortaya koymuştur. 04.11.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Genel Tebliğ, amortisman ve tükenme paylarının varlıkların ekonomik ömrüne göre belirli oranlarda ve eşit olarak ayrılmasını gerektirmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, birikmiş amortismanların yalnızca varlığın maliyet bedeli kadar olabileceğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyenin mali tablolarında amortismana tabi olan maddi duran varlık tutarından 589.303,53 TL fazla birikmiş amortisman tespit edilmiştir. Bazı durumlarda, varlık değerinin sıfır olmasına rağmen amortisman ayrıldığı gözlemlenmiştir. Bu durum, mali tablolarda hatalara yol açmakta ve ilgili hesapların doğru bir şekilde çalışmasını engellemektedir. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda düzeltici işlemlere başlayacağını belirtmiştir. Duran varlıkların amortisman işlemlerinin, belirtilen tebliğ ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi ve muhasebe bilişim sistemleri ile entegrasyonun sağlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklara İlişkin Amortisman İşlemlerinin Mevzuata Uygun Olarak Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
2024 yılı mali tablolarında mevcut maddi duran varlık tutarından fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde duran varlıklara uygulanacak amortisman ve tükenme paylarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş olup; amortisman ve tükenme payının, varlığın yararlanma süresine göre Tebliğ ekinde yer alan süre ve oranlara göre her yıl eşit olarak ayrılması gerektiği, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu ve amortismana tabi her bir varlığın duran varlıklar amortisman defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Ayrıca söz konusu işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
Maddi duran varlıklara ilişkin 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı,
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği ve işleyişinin açıklandığı 202’nci ve 203’üncü maddelerinde ise söz konusu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ve maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yılsonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği, hüküm altına alınmıştır.
İlgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; birikmiş amortisman tutarlarının ancak varlığın maliyet bedeli kadar olabileceği, dolayısıyla amortismana tabi duran varlık değerinden fazla olamayacağı ve amortismanın yanlış ayrılması durumunda söz konusu hesabın gider hesapları ile birlikte çalışması nedeniyle mali tablolarda hataya neden olacağı anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede, Kurum mali tablolarında amortismana tabi maddi duran varlık tutarından fazla birikmiş amortisman tutarının olduğu, bazı durumlarda varlık değeri sıfır olmasına karşılık amortisman ayrıldığı ve bu nedenlerle alt kodlar itibarıyla 589.303,53 TL fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak duran varlıkların toplam tutarını aşacak şekilde amortisman ayrılması nedeniyle 2024 yılı Bilançosu ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda 589.303,53 TL’lik hataya sebebiyet verilmiştir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, duran varlıklara ilişkin amortisman işlemlerinin yukarıda yer verilen Tebliğ ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılması, taşınır-taşınmaz bilgi sistemlerinin etkin hale getirilerek, muhasebe bilişim sistemleri ile entegrasyonunun sağlanması gerekmektedir.