|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mali tablolarında maddi duran varlıklar için amortisman işlemlerinin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. Rapor, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığını ve bazı durumlarda ise maddi duran varlık tutarından fazla amortisman kaydedildiğini göstermektedir. 04.11.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra Numaralı Genel Tebliğ, duran varlıkların amortisman ve tükenme paylarının, varlığın yararlanma süresine göre belirlenen süre ve oranlara göre her yıl eşit olarak ayrılması gerektiğini belirtmektedir.
Mali tabloların incelenmesi sonucunda, 6.170.783,52 TL değerindeki maddi duran varlık için amortisman ayrılmadığı ya da 1.972.966,88 TL tutarında fazla amortisman kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleriyle çelişmektedir; çünkü bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması zorunludur. Ayrıca, birikmiş amortisman tutarları, varlığın maliyet bedeli ile sınırlı olmalıdır. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin düzeltici işlemlere başlamıştır. Ancak, 2024 yılı Bilançosu ve Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda meydana gelen hataların önlenmesi için, duran varlıkların amortisman işlemlerinin ilgili Tebliğ ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi ve muhasebe bilişim sistemlerinin etkin bir şekilde entegrasyonunun sağlanması gerekmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklara İlişkin Amortisman İşlemlerinin Mevzuata Uygun Olarak Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
2024 yılı mali tablolarında maddi duran varlık tutarından fazla amortisman ayrıldığı ya da amortismana tabi olduğu halde bazı varlıklara amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde duran varlıklara uygulanacak amortisman ve tükenme paylarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş olup; amortisman ve tükenme payının, varlığın yararlanma süresine göre Tebliğ ekinde yer alan süre ve oranlara göre her yıl eşit olarak ayrılması gerektiği, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu ve amortismana tabi her bir varlığın duran varlıklar amortisman defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Ayrıca söz konusu işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
Maddi duran varlıklara ilişkin 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı,
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği ve işleyişinin açıklandığı 202’nci ve 203’üncü maddelerinde ise söz konusu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ve maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yılsonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği,
hüküm altına alınmıştır.
İlgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği, birikmiş amortisman tutarlarının ancak varlığın maliyet bedeli kadar olabileceği, dolayısıyla amortismana tabi duran varlık değerinden fazla olamayacağı ve amortismanın yanlış ayrılması durumunda söz konusu hesabın gider hesapları ile birlikte çalışması nedeniyle mali tablolarda hataya neden olacağı anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede, Kurum mali tablolarında amortismana tabi 6.170.783,52 TL tutarındaki maddi duran varlık için amortisman ayrılmadığı ya da maddi duran varlık tutarından fazla amortisman ayırmak suretiyle alt kodlar itibarıyla 1.972.966,88 TL fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, duran varlıkların toplam tutarını aşacak şekilde amortisman ayrılması ve amortismana tabi olduğu halde amortisman ayrılmayan varlıklar olması nedeniyle 2024 yılı Bilançosu ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya sebebiyet verilmiş olup, duran varlıklara ilişkin amortisman işlemlerinin yukarıda yer verilen Tebliğ ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılması, taşınır-taşınmaz bilgi sistemlerinin etkin hale getirilerek, muhasebe bilişim sistemleri ile entegrasyonunun sağlanması gerekmektedir.