|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nin mali tablolarında maddi duran varlıklarla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. Rapor, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığını ve maddi duran varlık tutarından fazla amortisman kaydedildiğini göstermektedir. 04.11.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Genel Tebliği, duran varlıkların amortisman işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini belirlemekte; bu işlemlerin, varlıkların ekonomik ömrü ve maliyet bedeli dikkate alınarak gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemeler, bazı varlıkların değerinin sıfır olmasına rağmen hala amortisman ayrıldığını ve toplamda 34.811.840,33 TL tutarında fazla amortisman kaydedildiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, 2.855.980.456,90 TL değerindeki bir varlık için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgularla ilgili düzeltici işlemlere başladığını belirtmiş olsa da, bu durumun 2024 yılına ilişkin tespitleri etkilemeyeceği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Taşınır-taşınmaz bilgi sistemlerinin etkinleştirilmesi ve muhasebe bilişim sistemleri ile entegrasyon sağlanması, bu tür hataların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklara İlişkin Amortisman İşlemlerinin Mevzuata Uygun Olarak Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
2024 yılı mali tablolarında maddi duran varlık tutarından fazla amortisman ayrıldığı ya da amortismana tabi olduğu halde bazı varlıklara amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde duran varlıklara uygulanacak amortisman ve tükenme paylarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş olup; amortisman ve tükenme payının, varlığın yararlanma süresine göre Tebliğ ekinde yer alan süre ve oranlara göre her yıl eşit olarak ayrılması gerektiği, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu ve amortismana tabi her bir varlığın duran varlıklar amortisman defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Ayrıca söz konusu işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
Maddi duran varlıklara ilişkin 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı,
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği ve işleyişinin açıklandığı 202’nci ve 203’üncü maddelerinde ise söz konusu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ve maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yılsonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği,
hüküm altına alınmıştır.
İlgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; birikmiş amortisman tutarlarının ancak varlığın maliyet bedeli kadar olabileceği, dolayısıyla amortismana tabi duran varlık değerinden fazla olamayacağı ve amortismanın yanlış ayrılması durumunda söz konusu hesabın gider hesapları ile birlikte çalışması nedeniyle mali tablolarda hataya neden olacağı anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede, maddi duran varlık tutarından fazla birikmiş amortisman tutarlarının olduğu, bazı durumlarda varlık değeri sıfır olmasına karşılık amortisman ayrıldığı ve bu nedenlerle alt kodlar itibarıyla 34.811.840,33 TL fazla amortisman ayrıldığı, ayrıca Kurum mali tablolarında kayıtlı değeri 2.855.980.456,90 TL olan amortismana tabi duran varlık için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi tarafından söz konusu bulguyla ilgili düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilmiş olsa da, bu durum 2024 yılına ilişkin yapılan tespiti etkilemeyeceğinden, bulgunun raporda aynen yer alması gerektiği değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, duran varlıkların toplam tutarını aşacak şekilde amortisman ayrılması ve amortismana tabi olduğu halde amortisman ayrılmayan varlıklar nedeniyle 2024 yılı Bilançosu ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya sebebiyet verilmiş olup, duran varlıklara ilişkin amortisman işlemlerinin yukarıda yer verilen Tebliğ ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılması, taşınır-taşınmaz bilgi sistemlerinin etkin hale getirilerek, muhasebe bilişim sistemleri ile entegrasyonunun sağlanması gerekmektedir.