BULGU: Maddi Duran Varlıklarda Amortisman Hesaplamalarının Hatalı Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi sonucunda, maddi duran varlıklardan amortismana tabi olmayanlar için de amortisman ayrıldığı, amortismana tabi olduğu halde bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25-Maddi Duran Varlıklar” hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş amortismanlar hesabı aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Yukarıda açıklanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçenMuhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin söz konusu hükümlerine aykırı olarak, maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortismana tabi olmadığı halde amortisman ayrıldığı, amortismana tabi olan bir kısım maddi duran varlık için ise hiç amortisman ayrılmadığı veya kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Tablo 8: Amortismana Tabi Olmadığı Halde Amortisman Ayrılan Duran Varlık Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
| 252.xx.xx.11.99 | Diğer | 6.071,17 | 6.071,17 |
Tablo 9: Amortisman Ayrılmamış Maddi Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
| 251.xx.00.00 | Tanımsız | 1.463,26 |
| 251.xx.03.00 | Su İsale Hatları | 487.845,47 |
| 251.xx.08.00 | Sulama Kanalları | 19.041,25 |
| 251.xx.12.00 | Liman ve Rıhtımlar | 20.414,00 |
| 251.xx.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 1.251.663,09 |
| 251.xx.99.00 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 217.899,26 |
| 252.xx.xx.01.00 | Tanımsız | 101.780,00 |
| 252.xx.xx.04.03 | Kreş ve Gündüz Bakımevleri | 20.484,68 |
| 252.xx.xx.04.06 | Kurs Merkezleri | 225.985,25 |
| 252.xx.xx.04.15 | Hayvan Barınakları | 295.200,00 |
| 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 17.805,00 |
| 251.xx.xx.06.02 | Oteller | 1.389.952,20 |
| 252.xx.xx.06.99 | Diğer | 1.430,74 |
| 252.xx.xx.09.99 | Diğer | 9.152,54 |
| 253.02.04.00.00 | İş Makineleri ve Aletleri | 33.302,19 |
| 253.03.01.00.00 | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihazları | 2.748,56 |
| 255.08.01.00.00 | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 3.500,00 |
| 255.08.02.00.00 | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 5.287,99 |
| 255.10.02.00.00 | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 10.000,00 |
| 255.11.01.00.00 | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 885,00 |
| 255.11.02.00.00 | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 2.035,50 |
| 255.12.03.00.00 | Tanımsız | 43.804,00 |
Tablo 10: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Maddi Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortisman Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.18.00.00 | Şamandıra, Dolfen ve Platformlar | 0,00 | 2.221,58 | -2.221,58 |
| 251.xx.20.07.00 | Genel Mezarlıklar | 16.650,70 | 239.278,31 | -222.627,61 |
| 252.xx.xx.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri | 0,00 | 5.035,80 | -5.035,80 |
| 252.xx.xx.09.04 | Restoranlar, Lokantalar | 0,00 | 8.326,70 | -8.326,70 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler | 0,00 | 1.421,40 | -1.421,40 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 0,00 | 467,19 | -467,19 |
| 253.02.09.. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri |
8.500,00 | 15.380,40 | -6.880,40 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 0,00 | 4.012,00 | -4.012,00 |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 1.416,00 | 1.888,00 | -472,00 |
| 255.09.99.. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 34.710,23 | -34.710,23 |
| 255.11.03.. | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 0,00 | 885,00 | -885,00 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 12.228,74 | 56.959,78 | -44.731,04 |
| 255.99.01.. | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 0,00 | 2.542,90 | -2.542,90 |
| Toplam: | -334.333,85 |
Ayrıntıları tabloda gösterilen hatalar, bilançoda yer alan 257 Birikmiş amortismanlar
hesabını ve faliyet sonuçları tablosunda yer alan 630 Giderler hesabını etkilemektedir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulgu doğrultusunda amortisman hesaplarını düzeltme çalışmalarına başlandığı ifade edilmiştir.
İdarenin ilgili birimi tarafından mevzuata uygun şekilde yapılarak Taşınmaz İcmal Cetvellerindeki değerler ile muhasebe kayıtları ve mali tablolarda yer alan değerlerin uyumluluğunun sağlanması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin maddi duran varlıklarındaki amortisman hesaplamalarında hatalar tespit edilmiştir. Amortismana tabi olmayan varlıklar için amortisman ayrılırken, bazı amortismana tabi varlıklar için ise hiç amortisman ayrılmamış veya kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür. Bu durum, 257 Birikmiş amortismanlar hesabı ve 630 Giderler hesabını etkilemektedir. İdare, bu bulgular doğrultusunda amortisman hesaplarını düzeltme çalışmalarına başlamıştır. |