|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi bünyesindeki maddi duran varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, bu varlıkların amortisman tutarlarının 257 Birikmiş amortismanlar hesabında farklı kodlarla izlenmesi ve 630 Giderler hesabına borç kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, bazı maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarları, kayıtlı değerlerinden daha yüksek çıkmıştır. Örneğin, boru hatları, enerji nakil hatları ve su kuyuları gibi varlıklar için belirlenen amortisman tutarları, önemli farklılıklar göstermektedir. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu etkilemekte ve hatalı bilgi oluşumuna yol açmaktadır. Kamu idaresi, denetim bulgularına ilişkin gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiştir. Bu süreç, 2024 mali tablolarının daha doğru ve güvenilir hale gelmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye bünyesinde bulunan maddi duran varlıklardan bir kısmı için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi duran varlıklar hesap grubu ile ilgili “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş amortismanlar hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; “Bu hesap, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır.” denilmektedir.
Ayrıca Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 203’üncü maddesinde; maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının yılsonunda 257 Birikmiş amortismanlar hesabına alacak, 630 Giderler hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Diğer yandan Yönetmelik’in “Detaylı hesap planları” başlıklı 46’ncı maddesi uyarınca hazırlanan Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planına göre, maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının 257 Birikmiş amortismanlar hesabında farklı kodlarda izlenmesi gerekmektedir.
Kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağının, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının belirlenmesi amacıyla 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Tebliğ yayımlanmıştır.
Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesinde; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; arazi ve arsaların, yapım aşamasındaki sabit varlıkların, varlıkları elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile tarihi yapıların, tarihi veya sanat değeri olan demirbaşların amortismana tabi olmadığı açıklanmıştır.
Aynı Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemi” başlıklı 5’inci maddesinde;
“Duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yöntemi uygulanır. Bu yönteme göre varlıklar için amortisman ve tükenme payı, varlığın yararlanma süresine göre Ek-1’de yer alan Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesinde belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının 257 Birikmiş amortismanlar hesabında farklı kodlarda izlenmesi ve 630 Giderler hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; detaylarına aşağıdaki tabloda yer verilen maddi duran varlıklardan bir kısmı için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 8: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler | Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 4.710,10 | 10.273,47 | -5.563,37 |
| 251.xx.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 1.304,36 | 3.660,62 | -2.356,26 |
| 251.xx.04.00. | Kanalizasyon Hatları | 0,00 | 88.601,62 | -88.601,62 |
| 251.xx.09.01. | Su Kuyuları | 8.533,68 | 22.201,13 | -13.667,45 |
| 251.xx.16.07. | Duraklar | 14.006,92 | 30.200,14 | -16.193,22 |
| 251.xx.20.01. | Meydanlar | 14.608,20 | 31.496,56 | -16.888,36 |
| 251.xx.20.03. | Mesire Yerleri | 19.368,91 | 41.761,06 | -22.392,15 |
| 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar | 767.648,10 | 1.814.540,57 | -1.046.892,47 |
| 252.xx.xx.02.03 | Orta Öğretim Okulları | 2.152,64 | 4.305,28 | -2.152,64 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 13.436,65 | 39.752,35 | -26.315,70 |
| 252.xx.xx.03.99 | Diğer | 15.438,46 | 27.888,83 | -12.450,37 |
| 252.xx.xx.04.01 | Yurt ve Pansiyonlar | 44.629,82 | 56.550,27 | -11.920,45 |
| 252.xx.xx.04.04 | Misafirhaneler | 4.951,41 | 10.675,67 | -5.724,26 |
| 252.xx.xx.04.15 | Hayvan Barınakları | 40.360,35 | 82.520,76 | -42.160,41 |
| 252.xx.xx.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri | 1.537,60 | 3.075,20 | -1.537,60 |
| 252.xx.xx.09.99 | Diğer | 15.875,72 | 67.550,72 | -51.675,00 |
| 252.xx.xx.10.99 | Diğer | 269,08 | 486,08 | -217,00 |
| 252.xx.xx.14.00 | Askeri Binalar | 15.149,97 | 30.299,94 | -15.149,97 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 44.014,16 | 46.201,43 | -2.187,27 |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 12.542,08 | 27.041,82 | -14.499,74 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 23.064,00 | 49.728,00 | -26.664,00 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 1.831,63 | 3.352,38 | -1.520,75 |
| 255.07.04.. | Bilgi Saklama Üniteleri | 20.555,59 | 44.319,65 | -23.764,06 |
| 255.08.03.. | Derslik Süslemeleri | 1.934,40 | 2.308,80 | -374,40 |
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 7.502,00 | 8.954,00 | -1.452,00 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 2.591,60 | 3.093,20 | -501,60 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 13.278,38 | 19.319,67 | -6.041,29 |
| 255.10.01.. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 66.740,63 | 143.898,63 | -77.158,00 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 198.669,12 | 306.492,83 | -107.823,71 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 1.605,14 | 4.020,77 | -2.415,63 |
| 255.11.01.. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 6.285,37 | 7.912,29 | -1.626,92 |
| 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 1.913,07 | 2.978,94 | -1.065,87 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 21.976,92 | 47.384,16 | -25.407,24 |
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 12.685,20 | 35.600,40 | -22.915,20 |
| 255.99.03.. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 3.058,29 | 6.593,94 | -3.535,65 |
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç itibarıyla, maddi duran varlıklardan bir kısmı için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması nedeniyle 2024 yılı mali tablolarında; 257 Birikmiş amortismanlar hesabı ve 630 Giderler hesabı açısından hatalı bilgi oluşmuştur.