|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinde hatalı uygulamalara rastlandığını ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman hesaplandığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir.
Denetim bulgularına göre, amortismana tabi olan varlıklar için gerekli amortisman ayrılmadığı için bilançoda 257 No.lu Birikmiş Amortismanlar Hesabı eksik görünmekte, bu durum maddi duran varlıkların net değerlerini olduğundan fazla göstermektedir. Ayrıca, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar, bilançoda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın 38.254,19 TL fazla tutar ile yer almasına neden olmaktadır. Kamu idaresi, bu hataların düzeltilmesi ve benzer durumların tekrar yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, amortisman işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu tür hataların önlenmesi, mali raporlamanın doğruluğunu artıracak ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlayacaktır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Amortisman İşlemlerinde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, idarenin bir kısım duran varlık için amortisman ayırmadığı bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayırdığı tespit edilmiştir.
Amortisman ayrılmamış maddi duran varlıklar ile kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
| 251.99.00 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 8.400,00 |
| 252.99 | Diğer Binalar | 16.874,00 |
| 253.02.02 | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 15.896,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 41.170,00 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.01.00 | Boru Hatları | 0,00 | 33.054,19 | -33.054,19 |
| 251.99.99 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 0,00 | 4.200,00 | -4.200,00 |
| 252.01.99 | Diğer | 24.000,00 | 25.000,00 | -1.000,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 38.254,19 |
Amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle bilançoda 257 No.lu Birikmiş Amortismanlar Hesabı eksik, maddi duran varlıkların net değerleri fazla; Faaliyet Sonuçları Tablosunda amortisman giderleri eksik görünmektedir. Ayrıca, amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrılması bilançoda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 38.254,19 TL fazla tutar ile yer almasına neden olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususun yerine getirilmesi adına gerekli işlemlerin yapılacağı ve benzer hataların tekrarlanmaması için gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle amortisman işlemlerinin mevzuata uygun yapılması gerekmektedir.