Maddi Duran Varlıkların Amortisman Kayıtlarının Hatalı Yapılması (Mülga OSİB) (Sayıştay)

BULGU: Maddi Duran Varlıkların Amortisman Kayıtlarının Hatalı Yapılması (Mülga OSİB)

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İşletmenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan amortismana tabi maddi duran varlığın bir kısmı için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı, bir kısmı için ise hiç amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 199’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların hangileri olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortisman bedellerinin nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortismanlarının hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceğine ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömürleri içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan “257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı”na ilişkin olarak, anılan Yönetmelik’in 214’üncü ve 215’inci maddelerinde hükümler yer almaktadır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının nasıl olacağı ise 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Anılan Tebliğ’e göre, ilgili duran varlığın amortisman ve tükenme payına tabi değerleri maliyet bedeli olup, normal amortisman yöntemi kullanılarak, Tebliğ’in ekinde yer alan “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesinde” belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılması gerekmektedir. Dolayısıyla, varlığın amortisman ve tükenme payına tabi değerinin üzerinde bir amortisman miktarının ayrılması ya da hiç amortsiman ayrılmaması mümkün değildir.
Yukarıda sözü edilen Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde yer alan hükümlere aykırı olarak, İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı varlıklar için, kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı, bazıları için ise hiç amortsiman ayrılmadığı görülmüştür.
Tablo 7: Amortisman Ayrılmamış Varlıklar

Tablo 8: Kayıtlı Değerinin Üzerinde Amortisman Ayrılmış Varlıklar

İdarenin maddi varlıklarına kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılması, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabında kayıtlı tutarların hatalı ayırıldığı, giderlere ise gerçeğe uygun olmayan değerle yansıtıldığını göstermektedir.

Sonuç itibarıyla, yukarıda açıklandığı üzere amortisman işlemlerindeki hatanın, İşletmenin 2021 yılı mali tablolarında gösterilen 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 770 Genel Yönetim Giderleri Hesapları yoluyla gelir tablosu rakamlarına da yansıdığı değerlendirilmektedir.