BULGU: Maddi Duran Varlıkların Bir Kısmı İçin Amortisman Ayrılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabında kayıtlı varlıklar için ayrılması gereken amortisman tutarlarının bazıları için hiç ayrılmadığı bazıları için ise hatalı hesaplandığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubu ile ilgili ve “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Adı geçen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddesinde 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın niteliği ve işleyişi düzenlenmiş olup maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği belirtilmiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Belediye, yukarıda belirtilen Yönetmelik ile Muhasebat Genel Tebliği’nin söz konusu hükümlerine aykırı olarak listede bulunan varlıkların bazıları için hiç amortisman ayırmaması bazıları için ise ayırması gereken tutarı hatalı hesaplaması sonucu maddi duran varlıkların gerçek değerinin yanlış gösterilmesine neden olmuştur.
Aşağıdaki tablodan anlaşılacağı üzere, 2021 yılında ayırması gereken toplam 11.408.289,34 TL amortismanı; bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmaması gerekirken ayırmak, bazı varlıklar için ayrılması gerekenden az ayırmak, bazıları için ise ayrılması gerekenden fazla ayırmak suretiyle toplamda 630.949,56 TL ayırarak giderleştirmiştir.
Bu husus önceki yıl Sayıştay raporlarında da bulgu konusu yapılmış olup herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır.
Kamu idaresi tarafından, duran varlıklara ait envanter işlemlerinin sonuçlanmamasından dolayı amortisman ayırma işlemlerinde eksiklikler olduğu, söz konusu envanter işlemlerinin tamamlanmasının akabinde amortisman ayırma işlemlerinin hatasız olarak yapılmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen gerekçelerle amortisman ayırma işlemlerinin hatalı yapılması sonucu 630 Giderler Hesabı’na kaydedilmesi gereken toplam 10.777.339,78 TL gider kaleminin bu hesaba kaydedilmeyerek hem faaliyet sonuçlarının hem de bilançoda bu varlıkların net değerinin hatalı gösterilmesine neden olunduğu düşünülmektedir.
Tablo 8: Maddi Duran Varlıklara İlişkin Amortisman Tutarları
| H | esap Kodu | esap Kodu | esap Kodu | esap Kodu | Hesap Adı | Borç Bakiyesi | Oran (%) | Ayrılması Gereken Tutar (TL) |
Ayrılan Amortisman (TL) |
Fark Tutar (TL) |
| H | esap Kodu | esap Kodu | esap Kodu | esap Kodu | Hesap Adı | Borç Bakiyesi | Oran (%) | (A) | (B) | (A-B) |
| 251 | 1 | 6 | 1 | Köprüler | 374.343,83 | 5 | 18.717,19 | 0,00 | 18.717,19 | |
| 251 | 1 | 6 | 2 | Alt Geçitler | 59.618,72 | 5 | 2.980,94 | 0,00 | 2.980,94 | |
| 251 | 1 | 6 | 3 | Üst Geçitler | 38.574,20 | 5 | 1.928,71 | 0,00 | 1.928,71 | |
| 251 | 1 | 9 | 1 | Su Kuyuları | 12.762.050,85 | 5 | 638.102,54 | 0,00 | 638.102,54 | |
| 251 | 1 | 10 | 2 | Göller | 76.829,00 | 2,5 | 1.920,73 | 0,00 | 1.920,73 | |
| 251 | 1 | 16 | 7 | Duraklar | 31.020,00 | 20 | 6.204,00 | 0,00 | 6.204,00 | |
| 251 | 1 | 20 | 1 | Meydanlar | 214.701,00 | 100 | 214.701,00 | 0,00 | 214.701,00 | |
| 251 | 1 | 20 | 2 | Parklar ve Yeşil Alanlar |
28.764.125,18 | 5 | 1.438.206,26 | 0,00 | 1.438.206,26 | |
| 251 | 1 | 20 | 6 | Pazar Yeri | 5.065.103,52 | 5 | 253.255,18 | 13.129,83 | 240.125,35 | |
| 251 | 1 | 20 | 7 | Genel Mezarlıklar | 840.502,40 | 100 | 840.502,40 | 0,00 | 840.502,40 | |
| 251 | 1 | 20 | 8 | Umuma Ait Binalar | 136.579,10 | 2 | 2.731,58 | 0,00 | 2.731,58 | |
| 252 | 1 | 1 | 1 | 1 | Hizmet Binaları | 30.881.374,93 | 2 | 617.627,50 | 0,00 | 617.627,50 |
| 252 | 1 | 1 | 1 | 99 | Diğer | 16.012.842,08 | 2 | 320.256,84 | 0,00 | 320.256,84 |
| 252 | 1 | 1 | 2 | 3 | Orta Öğretim Okulları | 5.074.445,00 | 2 | 101.488,90 | 0,00 | 101.488,90 |
| 252 | 1 | 1 | 2 | 99 | Diğer | 806.913,65 | 2 | 16.138,27 | 0,00 | 16.138,27 |
| 252 | 1 | 1 | 3 | 2 | Sağlık Ocakları | 50.071,53 | 2 | 1.001,43 | 0,00 | 1.001,43 |
| 252 | 1 | 1 | 3 | 8 | Veteriner Klinikleri ve Hayvan | 10.446,25 | 2 | 208,93 | 0,00 | 208,93 |
| 252 | 1 | 1 | 3 | 99 | Diğer | 60.247,00 | 2 | 1.204,94 | 0,00 | 1.204,94 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 8 | Sinema, Tiyatro ve Opera vb. Salonları |
606.894,16 | 2 | 12.137,88 | 0,00 | 12.137,88 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 10 | Müzeler,Sanat Galerileri |
139.830,00 | 2 | 2.796,60 | 0,00 | 2.796,60 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 11 | İbadet Yerleri | 235.516,53 | 2 | 4.710,33 | 0,00 | 4.710,33 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları |
8.903.194,07 | 2 | 178.063,88 | 0,00 | 178.063,88 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 14 | Hayvanat Bahçeleri | 3.302,64 | 2 | 66,05 | 0,00 | 66,05 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 15 | Hayvan Barınakları | 77.341,92 | 2 | 1.546,84 | 0,00 | 1.546,84 |
| 252 | 1 | 1 | 4 | 99 | Diğer | 7.343.263,76 | 2 | 146.865,28 | 0,00 | 146.865,28 |
| 252 | 1 | 1 | 5 | 1 | Spor Sahaları | 5.223.079,91 | 2 | 104.461,60 | 0,00 | 104.461,60 |
| 252 | 1 | 1 | 5 | 2 | Spor Salonları | 149.220,00 | 2 | 2.984,40 | 0,00 | 2.984,40 |
| 252 | 1 | 1 | 5 | 3 | Stadyumlar | 60.074,10 | 2 | 1.201,48 | 0,00 | 1.201,48 |
| 252 | 1 | 1 | 5 | 4 | Kortlar | 2.956.786,45 | 2 | 59.135,73 | 0,00 | 59.135,73 |
| 252 | 1 | 1 | 6 | 2 | Oteller | 107.329.100,00 | 2 | 2.146.582,00 | 0,00 | 2.146.582,00 |
| 252 | 1 | 1 | 6 | 8 | İçmece ve Kaplıca Tesisleri |
73.799.763,00 | 2 | 1.475.995,26 | 0,00 | 1.475.995,26 |
| 252 | 1 | 1 | 6 | 99 | Diğer | 10.173,10 | 2 | 203,46 | 0,00 | 203,46 |
| 252 | 1 | 1 | 7 | 1 | Kamu Konutları | 3.782.982,81 | 2 | 75.659,66 | 0,00 | 75.659,66 |
| 252 | 1 | 1 | 7 | 99 | Diğer Binalar | 95.701.901,30 | 2 | 1.914.038,03 | 0,00 | 1.914.038,03 |
| 252 | 1 | 1 | 9 | 1 | Alışveriş ve İş Merkezleri |
584.217,76 | 2 | 11.684,36 | 0,00 | 11.684,36 |
| 252 | 1 | 1 | 9 | 3 | Market ve Süpermarketler |
635.535,00 | 2 | 12.710,70 | 0,00 | 12.710,70 |
| 252 | 1 | 1 | 9 | 4 | Restoranlar, Lokantalar |
19.189.155,00 | 2 | 383.783,10 | 0,00 | 383.783,10 |
| 252 | 1 | 1 | 9 | 5 | Dükkan ve İşyeri | 338.453,50 | 2 | 6.769,07 | 0,00 | 6.769,07 |
| 252 | 1 | 1 | 9 | 99 | Diğer | 15.737.851,34 | 2 | 314.757,03 | 0,00 | 314.757,03 |
| 252 | 1 | 1 | 10 | 1 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve |
577.256,00 | 2 | 11.545,12 | 0,00 | 11.545,12 |
| 252 | 1 | 2 | 1 | 99 | Diğer | 996.931,18 | 2 | 19.938,62 | 0,00 | 19.938,62 |
| 252 | 1 | 2 | 4 | 99 | Diğer | 6.611,60 | 2 | 132,23 | 0,00 | 132,23 |
| 252 | 1 | 2 | 5 | 1 | Spor Sahaları | 2.124,00 | 2 | 42,48 | 0,00 | 42,48 |
| 252 | 1 | 2 | 9 | 5 | Dükkan ve İşyeri | 212.664,02 | 2 | 4.253,28 | 0,00 | 4.253,28 |
| 252 | 1 | 4 | 1 | 1 | Hizmet Binaları | 169.330,00 | 2 | 3.386,60 | 0,00 | 3.386,60 |
| 252 | 1 | 4 | 4 | 8 | Sinema, Tiyatro ve Opera vb. Salonları |
13.505,00 | 2 | 270,10 | 505,25 | -235,15 |
| 252 | 1 | 4 | 4 | 99 | Diğer | 17.698,65 | 2 | 353,97 | 0,00 | 353,97 |
| 252 | 1 | 4 | 6 | 1 | Turizm Kompleksi | 95.391,66 | 2 | 1.907,83 | 1.291,60 | 616,23 |
| 252 | 1 | 4 | 7 | 1 | Kamu Konutları | 13.452,00 | 2 | 269,04 | 3.434,81 | -3.165,77 |
| 252 | 1 | 4 | 10 | 99 | Diğer | 1.643.000,00 | 2 | 32.860,00 | 0,00 | 32.860,00 |
| 257 | 2 | 4 | 10 | Müzeler,Sanat Galerileri |
0,00 | 0,00 | 2.380,00 | -2.380,00 | ||
| 257 | 2 | 4 | 13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları |
0,00 | 0,00 | 12.500,07 | -12.500,07 | ||
| 257 | 2 | 6 | 02 | Oteller | 0,00 | 0,00 | 324.520,23 | -324.520,23 | ||
| 257 | 2 | 7 | 99 | Diğer Binalar | 0,00 | 0,00 | 243.162,30 | -243.162,30 |
| 257 | 2 | 9 | 1 | Alışveriş ve İş Merkezleri |
0,00 | 0,00 | 4.217,52 | -4.217,52 | ||
| 257 | 2 | 9 | 3 | Market ve Süpermarketler |
0,00 | 0,00 | 5.535,20 | -5.535,20 | ||
| 257 | 2 | 9 | 4 | Restoranlar, Lokantalar | 0,00 | 0,00 | 9.155,23 | -9.155,23 | ||
| 257 | 2 | 9 | 5 | Dükkan ve İşyeri | 0,00 | 0,00 | 11.117,52 | -11.117,52 | ||
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 11.408.289,34 | 630.949,56 | 10.777.339,78 |
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıkları için gereken amortisman tutarlarının bir kısmı hiç ayrılmamış, bazıları ise hatalı hesaplanmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Tebliği’ne aykırı olarak, toplamda 11.408.289,34 TL amortisman ayrılması gerekirken yalnızca 630.949,56 TL ayrılmıştır. Bu durum, maddi duran varlıkların gerçek değerinin yanlış gösterilmesine yol açmış ve önceki yıllardaki bulgulara rağmen düzeltici işlem yapılmamıştır. |