BULGU: Maddi Duran Varlıkların Bir Kısmı İçin Amortisman Ayrılmaması ve Amortismana Tabi Maddi Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Mezkur düzenlemelere göre; duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı, duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağı, varlıklar için amortisman ve tükenme payının belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunmasına rağmen 2021 yılı sonu itibariyle bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Aşağıda yer verilen tablolarda bu duruma ilişkin örnekler yer almaktadır:
Tablo 12: Amortisman Ayrılmamış Maddi Varlıklar
| Hesap kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.01.20.01 | Meydanlar | 75.909.557,57 | 0,00 | 75.909.557,57 |
| 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 72.446.104,04 | 0,00 | 72.446.104,04 |
| 252.01.01.04.02 | Bakımevi ve Huzurevleri | 12.261.047.70 | 0,00 | 12.261.047.70 |
| 252.01.01.04.03 | Kreş ve Gündüz Bakımevleri | 1.537.214,77 | 0,00 | 1.537.214,77 |
| 252.01.01.04.03 | Halk Eğitim Merkezi | 7.980.618,29 | 0,00 | 7.980.618,29 |
| 252.01.01.04.06 | Kurs Merkezleri | 115.929,25 | 0,00 | 115.929,25 |
| 252.01.01.04.08 | Sinema, Tiyatro ve Opera vb. Salonları ve Stüdyoları | 1.517.422,52 | 0,00 | 1.517.422,52 |
Tablo 13: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlıklar
| Hesap kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.01.13 | İskeleler | 250.538,51 | 446.515,43 | -195.976,92 |
| 253.02.01 | Tarım ve Ormancılık Makineleri ve Aletleri | 0,00 | 398.612,43 | -398.612,43 |
| 253.02.06 | Posta Makineleri | 35.392,00 | 53.941,80 | -18.009,80 |
| 253.02.09 | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri | 0,00 | 10.047,00 | -10.047,00 |
| 253.03.04 | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 403.505,06 | 828.376,00 | -424.870,94 |
| 254.01.01 | Otomobiller | 2.052.961,29 | 2.434.649,68 | -381.688,39 |
| 255.01.01 | Döşeme Demirbaşları | 278.047,34 | 434.528,55 | -156.481,21 |
| 255.03.03 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 67.499,62 | 160.206,18 | -92.706,56 |
| 255.10.02 | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 335.426,47 | 973.741,54 | -638.315,07 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından amortisman kayıtlarının düzeltilmesi için çalışmalara başlanıldığı ifade edilmiştir. Ancak bulgu konusu hatalı uygulama 2021 yılı ile ilgilidir. Bu nedenle, İdarenin 2021 yılı bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının doğru bilgi vermediği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, gerekli çalışmaların yapılarak maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değeri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’si maddi duran varlıklar için bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, amortismana tabi varlıkların değerleri ve hesaplama yöntemleri belirlenmiştir. Bu durum, İdare’nin 2021 yılı bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın doğru bilgi vermediğini göstermektedir. Maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değerleri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekmektedir. |