BULGU: Maddi Duran Varlıkların Bir Kısmı İçin Amortisman Ayrılmaması ve Bazı Maddi Duran Varlıklara Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunmasına rağmen bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, amortisman ayrılan bazı varlıklar için ise amortismana tabi maddi duran varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Yukarıda açıklanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin söz konusu hükümlerine aykırı olarak Kamu İdaresinin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunmasına rağmen bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, amortisman ayrılan bazı varlıklar için ise amortismana tabi maddi varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Bahse konu hiç amortisman ayrılmayan ve kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan duran varlık kalemleri, aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
Tablo 9: Amortisman Ayrılmamış Maddi Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 654.009,30 | 0,00 | 654.009,30 |
| 251.xx.04.00. | Kanalizasyon Hatları | 684.777,02 | 0,00 | 684.777,02 |
| 251.xx.07.00. | Yollar | 614.943,95 | 0,00 | 614.943,95 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 1.069.990,69 | 0,00 | 1.069.990,69 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 158.933,05 | 0,00 | 158.933,05 |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 1.280.807,41 | 0,00 | 1.280.807,41 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 3.528.300,00 | 0,00 | 3.528.300,00 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 1.350.000,00 | 0,00 | 1.350.000,00 |
| 252.xx.xx.13.00 | TANIMSIZ | 2.600.000,00 | 0,00 | 2.600.000,00 |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 34.268,80 | 0,00 | 34.268,80 |
| 255.07.03.. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 649,00 | 0,00 | 649,00 |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | 11.976.679,22 |
| Tablo 10: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlı | Tablo 10: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlı | Tablo 10: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlı | klar Tablosu | klar Tablosu |
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri ve Aletleri | 0,00 | 30.777,60 | -30.777,60 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 60.119,99 | 63.339,99 | -3.220,00 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 59.725,80 | 99.879,23 | -40.153,43 |
| 253.02.07.. | Paketleme Makineleri | 170,00 | 340,00 | -170,00 |
| 253.02.09.. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri | 2.655,00 | 7.965,00 | -5.310,00 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 5.200,04 | 8.000,04 | -2.800,00 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 24.200,06 | 29.250,07 | -5.050,01 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 22.000,60 | 33.347,20 | -11.346,60 |
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 1.180,00 | 15.340,00 | -14.160,00 |
| 254.01.06.. | Mopet ve Motosikletler | 38.111,52 | 38.221,78 | -110,26 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşlan | 3.015,00 | 11.574,90 | -8.559,90 |
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 235.545,36 | 253.390,80 | -17.845,44 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 75.934,96 | 90.094,07 | -14.159,11 |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar |
35.237,53 | 49.324,65 | -14.087,12 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 18.217,14 | 22.912,10 | -4.694,96 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 11.653,00 | 14.352,25 | -2.699,25 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 41.831,00 | 59.896,80 | -18.065,80 |
| 255.12.01.. | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları | 7.634,59 | 7.634,96 | -0,37 |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | -193.209,85 |
Kamu İdaresi cevabında bulgudaki hususlar dikkte alınarak düzeltme yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, amortisman işlemlerinin eksik ve hatalı uygulanması nedeniyle, mali tablolarda 251, 252, 253, 254, 255, 257 ve 630 no.lu hesaplar hatalı tutarlarla yer almaktadır. Amortisman işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesinin sağlanması gerekmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin maddi duran varlıkları arasında bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’ne aykırı olarak gerçekleştirilen bu işlemler, mali tablolarda hatalı tutarların yer almasına neden olmuştur. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiştir. |