|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından maddi duran varlıklar için kaydedilen bazı varlıkların amortisman ayrımında, varlığın kayıtlı değerinin üzerinde bir tutar ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların tanımını, uygulanacak amortisman süre ve yöntemlerini belirlemekte, ayrıca bu süreçlerin nasıl muhasebeleştirileceğine dair esasları içermektedir. Yapılan incelemeler, bazı varlıkların amortismanlarının kayıtlı değerinden fazla ayrıldığını göstermektedir.
Bu durum, İdarenin 2024 yılı bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın doğru bilgi vermediği sonucunu doğurmaktadır. Denetim bulguları ışığında, İdare bu hususa dair bir açıklama yaparak, maddi duran varlıklar için kayıtlı değerle uyumlu amortisman ayrımına geçileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değerleri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla gerekli düzenlemelerin yapılması önem arz etmektedir. Bu süreç, mali raporlamaların doğruluğunu artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini destekleyecektir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Bir Kısmı İçin Amortismana Tabi Maddi Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Mezkûr düzenlemelere göre; duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı, duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağı, varlıklar için amortisman ve tükenme payının belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Aşağıda yer verilen tablolarda bu duruma ilişkin örnekler yer almaktadır:
Tablo 8: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.xx.xx.01.99.. | Diğer | 0,00 | 7.327.585,07 | -7.327.585,07 |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri |
107.588,36 | 145.598,31 | -38.009,95 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri |
22.492,77 | 76.720,77 | -54.228,00 |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri |
14.617,05 | 65.767,89 | -51.150,84 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları |
0,00 | 1.000,00 | -1.000,00 |
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları | 3.281,60 | 124.402,60 | -121.121,00 |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
95.400,00 | 113.600,00 | -18.200,00 |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri |
15.000,00 | 26.689,00 | -11.689,00 |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 37.481,44 | 57.036,44 | -19.555,00 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri |
39.060,00 | 52.250,00 | -13.190,00 |
| 255.03.04.. | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları | 0,00 | 31.232,00 | -31.232,00 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
433.600,00 | 464.500,00 | -30.900,00 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 0,00 | 1.507,96 | -1.507,96 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
5.295,00 | 44.215,00 | -38.920,00 |
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları |
0,00 | 15.600,00 | -15.600,00 |
| 255.10.01.. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 121,17 | 26.588,17 | -26.467,00 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri |
106.594,00 | 156.260,94 | -49.666,94 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 0,00 | 18.424,00 | -18.424,00 |
| 255.11.01.. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları |
0,00 | 8.750,00 | -8.750,00 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 0,00 | 95.000,00 | -95.000,00 |
| 255.99.03.. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar |
0,00 | 3.000,00 | -3.000,00 |
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması nedeni ile İdarenin 2024 yılı bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının doğru bilgi vermediği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve maddi duran varlıklar için kayıtlı değeriyle uyumlu şekilde amortisman ayrılması uygulamasına geçileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, gerekli çalışmaların yapılarak maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değeri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekmektedir.