|
ÖZET: İdare tarafından yapılan denetimlerde, maddi duran varlık grubunda bazı varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların tanımını, hesaplama yöntemlerini ve ayrılan amortismanların muhasebeleştirilmesine dair esasları belirlemektedir. Bu düzenlemelere göre, duran varlıkların amortisman hesaplaması, maliyet bedeli üzerinden yapılmalı ve her yıl belirlenen oranlarda eşit olarak ayrılmalıdır.
Denetim bulguları doğrultusunda, İdarenin 2024 yılı bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın doğru bilgi vermediği değerlendirilmiştir. İdare, bu durumu kabul ederek, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılması uygulamasına son verileceğini ve mevzuata uygun amortisman ayırma işlemlerine geçileceğini belirtmiştir. Ancak, bu süreçte yapılan işlemlerin mevzuata uygunluğunu kanıtlayacak herhangi bir belge veya muhasebe kaydı sunulmamıştır. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değerleri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. Bu durum, idarenin mali raporlamalarının güvenilirliğini artırmak adına kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Bir Kısmı İçin Amortismana Tabi Maddi Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Mezkûr düzenlemelere göre; duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı, duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağı, varlıklar için amortisman ve tükenme payının belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Aşağıda yer verilen tabloda bu duruma ilişkin örnekler yer almaktadır:
Tablo 8: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.xx.xx.01.99.. | Diğer | 0,00 | 22.170,52 | -22.170,52 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler | 0,00 | 100.779,33 | -100.779,33 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 40.643,68 | 65.141,54 | -24.497,86 |
| 253.02.07.. | Paketleme Makineleri | 0,00 | 19.975,00 | -19.975,00 |
| 253.02.09.. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri | 39.360,00 | 41.720,00 | -2.360,00 |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 1.750,00 | 21.625,00 | -19.875,00 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 44.708,47 | 53.816,94 | -9.108,47 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 227.512,55 | 370.948,36 | -143.435,81 |
| 253.03.03.. | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 0,00 | 14.160,00 | -14.160,00 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 16.976,32 | 25.296,22 | -8.319,90 |
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler | 86.315,40 | 23.744,20 | 62.571,20 |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 478.240,05 | 812.391,85 | -334.151,80 |
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 22.250,00 | 106.150,00 | -83.900,00 |
| 254.01.01.. | Otomobiller | 1.017.820,00 | 2.062.999,21 | -1.045.179,21 |
| 254.01.02.. | Yolcu Taşıma Araçları | 68.400,00 | 116.400,00 | -48.000,00 |
| 254.01.03.. | Yük Taşıma Araçları | 6.195.648,31 | 6.490.490,45 | -294.842,14 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 12.744,00 | 33.084,00 | -20.340,00 |
| 255.01.03.. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 76.163,96 | 88.400,84 | -12.236,88 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 0,00 | 24.350,00 | -24.350,00 |
| 255.07.04.. | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 20.500,00 | -20.500,00 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 19.442,87 | 28.858,84 | -9.415,97 |
| 255.12.01.. | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları | 986,00 | 1.972,00 | -986,00 |
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması nedeni ile İdarenin 2024 yılı bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının doğru bilgi vermediği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması uygulamasına son verilerek mevzuatına uygun olarak amortisman ayırma işlemi tesis edilmeye başlandığı belirtilmiştir. Ancak yapılan amortisman işlemlerinin mevzuatına uygun şekilde yapılmış olduğuna dair herhangi bir kanıtlayıcı belge/muhasebe kaydı gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, gerekli çalışmaların yapılarak maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değeri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekmektedir.