ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı döner sermaye işletme birimlerinde maddi duran varlıkların elden çıkarılmasına ilişkin hatalı uygulamaların bulunduğunu ortaya koymuştur. Kullanım ve satış olanaklarını kaybetmiş olan maddi duran varlıkların, 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına aktarımında eksiklikler tespit edilmiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu hesapların doğru bir şekilde kullanılmasını öngörmektedir.

İncelemeler sırasında, bazı işletmelerde maddi duran varlıkların yalnızca birikmiş amortismanları ile farklarının aktarılması, birikmiş amortismanların gelir kaydedilmesi gibi hatalar gözlemlenmiştir. Ayrıca, maddi duran varlıkların hem ilgili hesaplara hem de 294 hesabına mükerrer olarak kaydedilmesi ve aktarım tutarlarının eşit olmaması gibi durumlar da tespit edilmiştir. Bu hatalar, muhasebe süreçlerinin doğru yürütülmediğini göstermektedir.

Kamu İdaresi, bu bulgularla ilgili olarak İl Sağlık Müdürlüklerine yazılı talimat gönderildiğini belirtmiştir. Dolayısıyla, döner sermaye işletme birimlerinin, kullanım imkanı kalmayan maddi duran varlıkların kayıtlı tutarlarını doğru bir şekilde 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar hesabına, birikmiş amortisman tutarlarını ise 299-Birikmiş Amortismanlar hesabına aktarması gerekmektedir.

BULGU: Maddi Duran Varlıkların Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına Aktarılmasında Hatalı Uygulamalar Bulunması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığa bağlı bazı döner sermaye işletme birimlerince, kullanılma ve satış olanaklarını yitirdiğine karar verilen maddi duran varlıkların, 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına aktarılırken eksik veya hatalı aktarıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının işleyişine ilişkin 249’uncu maddesinde bu hesabın; çeşitli nedenlerle kullanılma ve satış olanaklarını yitiren stoklar ile maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Takip eden 250’nci maddesinde; işletmede kullanımdan kaldırılan maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri ile bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilmekle birlikte; bunların birikmiş amortismanlarının da 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedileceği izah edilmiştir.
Yapılan incelemelerde bazı işletme birimlerinde;
-Maddi duran varlığın kayıtlı değerinin tamamının değil yalnızca birikmiş amortismanı ile arasındaki farkın 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar hesabına aktarılması,
-299-Birikmiş Amortismanlar hesabına aktarılması gereken amortisman tutarlarının gelir kaydedilmesi,
-Aktarma yaparken önce maddi duran varlığa amortisman ayırıp sonra bu amortisman tutarının tamamının 299-Birikmiş Amortismanlar hesabına aktarılması,
-Maddi duran varlığın hem ilgili maddi duran varlık hesabına hem de 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar hesabına borç kaydedilerek mükerrer duran varlık giriş kaydı yapılması,
-İlgili maddi duran varlık hesabından çıkışı yapılan tutarla 294 hesabına aktarılan tutarın eşit olmaması,
-Birikmiş amortisman tutarlarının hiç aktarılmaması
gibi hususlar tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususların gereği için İl Sağlık Müdürlüklerine yazılı talimat verildiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, döner sermaye işletme birimlerince, kullanım imkanı kalmadığına karar verilen maddi duran varlıkların kayıtlı tutarının 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar hesabına, birikmiş amortisman tutarlarının ise 299-Birikmiş Amortismanlar hesabına olduğu gibi aktarılması gerekmektedir.