| ÖZET: Kamu İdaresi’nin bazı maddi duran varlıkları için kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayırdığı ve Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtildiği üzere, maddi duran varlıkların kayıtlı bedelinden fazla tutarda amortisman ayrılması mümkün değildir.
Görüldüğü gibi, Kamu İdaresi tarafından çeşitli maddi duran varlıklar için toplam 355.905,54 TL daha fazla amortisman ayrılmıştır. Amortismana tabi maddi duran varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usuller Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecektir. Bu durum nedeniyle, Kamu İdaresi’nin işleyişi ile ilgili önemli bir sorun ortaya çıkmıştır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerlerinden Fazla Tutarlarda Amortisman Ayrılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin bazı maddi duran varlıkları için kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayırdığı, bu durum nedeniyle Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubuna ilişkin “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; amortismana tabi maddi duran varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Bu itibarla maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi işlemi olan amortisman uygulamasının, Tebliğ’de belirtilen usul ve esaslar uyarınca gerçekleştirilmesi gerekmekte olup duran varlığın kayıtlı bedelinden fazla tutarda amortisman ayrılması mümkün bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından ayrıntısı aşağıdaki tabloda göterilen çeşitli maddi duran varlıklar için, toplam kayıtlı değerlerinden 355.905,54 TL daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
| Hesap kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.XX.01.00. | Boru Hatları | 0,00 | 84.963,16 | 84.963,16 |
| 252.XX.XX.01.99 | Diğer | 0,00 | 5.313,70 | 5.313,70 |
| 253.01.99. | Diğer Tesis ve Sistemler | 0,00 | 77.274,00 | 77.274,00 |
| 253.02.09. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri |
18.374,12 | 20.550,04 | 2.175,92 |
| 253.03.06. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 423.083,48 | 425.481,08 | 2.397,60 |
| 253.03.07. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 196.105,12 | 204.365,12 | 8.260,00 |
| 254.01.01. | Otomobiller | 295.977,94 | 321.684,96 | 25.707,02 |
| 255.01.02. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
1.988.351,63 | 1.988.366,59 | 14,96 |
| 255.02.02. | Bilgisayar Çevre Birimleri |
360.321,94 | 382.575,65 | 22.253,71 |
| 255.02.04. | Haberleşme Cihazları | 413.425,52 | 413.613,14 | 187,62 |
| 255.02.05. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 1.570.176,82 | 1.577.809,57 | 7.632,75 |
| 255.02.99. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 1.202.349,31 | 1.202.761,01 | 411,70 |
| 255.03.01. | Büro Mobilyaları | 2.314.300,77 | 2.315.893,43 | 1.592,66 |
| 255.07.02. | Basılı Yayınlar | 1.762,17 | 1.924,17 | 162,00 |
| 255.08.02. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 705.113,34 | 705.554,88 | 441,54 |
| 255.09.99. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar |
1.588.657,00 | 1.705.724,20 | 117.067,20 |
| 255.12.02. | Büro Malzemeleri | 393.215,34 | 393.265,34 | 50,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 355.905,54 |
Ayrılanlar