|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitenin kiraya verdiği taşınmazlardan elde ettiği kira gelirlerini nazım hesaplarda yeterince izleyemediğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların muhasebe kayıtları belirli bir düzen içinde tutulmalıdır. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, üniversitenin 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı’na 1.554.627,31 TL tutarında gelir kaydetmediği tespit edilmiştir.
Nazım hesapların kullanılmaması, kamu idarelerinin varlık ve gelirlerini izlemekte zorluk yaşamasına neden olmaktadır. Bu durum, yılsonu bilançosunda 993 hesabının olması gerekenden fazla gösterilmesine yol açmıştır. Üniversite, yıl sonunda gerekli kayıtların yapıldığına dair bir iddia ortaya koysa da, muhasebe kayıtlarında bu durumu destekleyen bir işlem bulunmamaktadır. Dolayısıyla, kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen gelirlerin mevzuata uygun olarak nazım hesaplarda izlenmesi, mali tabloların doğru ve eksiksiz bilgi sunabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirlerinin Nazım Hesaplarda Gösterilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin kiraya vermiş olduğu taşınmazlardan elde ettiği kira gelirlerini nazım hesaplarda izlemediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıklarla ilgili düzenlemelerinin bulunduğu 533’üncü maddesine göre; kiraya verilen taşınmazlar ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlara ilişkin belgeler muhasebe birimlerine verildiğinde, sözleşmenin başında kayıtlı değerleri üzerinden 990-Kiraya Verilen İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak; diğer taraftan toplam kira ve irtifak hakkı tesisi gelirleri tahsil edileceği yıllara göre 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedilecektir.
Dönem sonlarında, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarlar sürenin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilecektir.
Kira ve irtifak hakkı tesisi gelirleri tahsil edildiğinde 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Kira sözleşmesi ya da irtifak hakkı tesisi süresi sona erdiğinde 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabına alacak kaydedilecektir.
Yapılan incelemeye göre 2021 yılı açılış kayıtlarında, cari yılda tahsil edilecek kira ve irtifak hakkı geliri olarak 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına 1.540.542,39 TL borç kaydı yapıldığı fakat yıl içerisinde Üniversitenin kiraladığı taşınmazlardan 1.183.974,96 TL kira geliri ve 370.652,35 TL irtifak hakkı geliri olmak üzere toplam 1.554.627,31 TL tahsilatı olmasına rağmen bu tutarın 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına alacak kaydedilmediği aynı şekilde 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına da borç kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Nazım hesapların kullanılmaması, kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemlerin, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemlerin ve gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerin izlenmesini güçleştirmektedir.
Bu durum yılsonu bilançosunda, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının olması gerekenden 1.554.627,31 TL fazla gösterilmesine sebebiyet vermiştir.
Sonuç olarak, her ne kadar kamu idaresi tarafından yıl sonunda gerekli kayıtların yapıldığı iddia edilse de muhasebe kayıtlarında idarenin iddiasını kanıtlar herhangi bir işlem bulunmadığı için kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen kira gelirlerinin yukarıda açıklanan mevzuat çerçevesinde nazım hesaplarda izlenmesi, dolayısıyla mali tabloların eksiksiz ve doğru bilgi verebilmesinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.