|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlıkların alımında, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bilgisayar yazılımı gibi fiziksel varlığı bulunmayan varlıkların 260 Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi olmayan duran varlıkların, kamu idareleri tarafından edinilen ve hukuken himaye gören haklar gibi varlıkların kaydını düzenlemektedir. Bu bağlamda, edinilen yazılımlar ve lisansların maliyet bedellerinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yönetmelik gereğince, bir yıldan fazla yararlanma süresine sahip olan bu tür varlıklar için amortisman ayrılması da zorunludur. Ancak, 2023 mali yılı içerisinde yapılan yazılım alımları, 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilerek doğrudan gider kaydedilmiştir. Bu durum, mali tablolarda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 180.000 TL eksik görünmesine neden olmuştur. Kamu idaresi, hatanın düzeltildiğini belirtse de, düzeltme kayıtları 2024 yılına sarkmış olduğundan, 2023 yılı mali tablolarındaki etki devam etmektedir. Sonuç olarak, mevzuat hükümleri doğrultusunda, bilgisayar yazılımı ve benzeri maddi olmayan duran varlıkların kaydının doğru yapılması ve bu varlıklar için amortisman ayrılmasının gerekliliği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımının Doğrudan Giderleştirilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar yazılımı alımının 260 Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “26 Maddi olmayan duran varlıklar” başlıklı 192’nci maddesinde; Maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunun herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kapsama dahil kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ve belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar ile bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanların kaydı için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 260 Haklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 194’üncü maddesinde; Haklar hesabının bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Yönetmelik’in 195’inci maddesinde ise hesabın işleyişi anlatılmaktadır.
Buna göre, kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan bilgisayar yazılımı ve lisans gibi değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabına kaydedilmelidir.
Diğer yandan ilgili varlıklar için ayrılacak amortisman oranları, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup ilgili Tebliğ’in 6’ncı maddesinde; tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir.
Ancak, 2023 mali yılı içerisinde yapılan bilgisayar yazılımı alımına ait tutar 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gerekirken, 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilerek doğrudan gider kaydedilmiştir. Bu durum, mali tablolarda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının 180.000,00 TL noksan görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresi tarafından söz konusu hususun düzeltildiği bildirilmiş olmakla birlikte düzeltme kayıtları 2024 yılı içerisinde yapıldığından 2023 yılı mali tablolarında hatanın etkisi devam etmektedir.
Sonuç olarak anılan mevzuat hükümlerine göre, bilgisayar yazılım lisansı ve patent gibi varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.