|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlık alımlarının doğrudan giderleştirilmesi, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Bakanlık, faaliyetlerinde kullanılmak üzere edindiği bilgisayar yazılımı ve lisans gibi fiziksel varlığı olmayan değerleri, 260-Haklar Hesabında izlemek yerine doğrudan gider kaydetmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür varlıkların edinim tarihindeki maliyet bedelleri ile 260-Haklar Hesabının borcuna kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Ayrıca, bu varlıkların amortisman oranının %100 olduğu da vurgulanmaktadır. Ancak, 2021 mali yılı içerisinde gerçekleştirilen plan-proje ve lisans alımları, 260-Haklar Hesabı yerine 630-Giderler Hesabında muhasebeleştirilmiş ve bu durum, mali tablolarda 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının 3.512.721,49 TL eksik görünmesine neden olmuştur. Bu bağlamda, Bakanlığın edindiği maddi olmayan duran varlıkların 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığın faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar yazılımı, lisans gibi değerlerin 260-Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 260-Haklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 194’üncü maddesine göre, 260-Haklar Hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 195’inci maddesinde, 260-Haklar Hesabının muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı açıklanmıştır.
Bakanlığın faaliyetlerinde kullanılmak üzere edindiği, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan bilgisayar yazılımı ve lisans gibi değerler, edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260-Haklar Hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Payları konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 47) “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranının % 100 olacağı ifade edilmiştir.
Anılan mevzuat hükmüne göre, bilgisayar yazılım lisansı ve patent gibi varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Ancak, 2021 mali yılı içerisinde yapılan plan-proje ve lisans alımlarına ait tutarlar, 260- Haklar Hesabı yerine, 630-Giderler Hesabında muhasebeleştirilerek doğrudan gider kaydedilmiştir.
Bu durum, mali tablolarda 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının 3.512.721,49 TL noksan görünmesine yol açmaktadır.
Sonuç olarak, Bakanlığın faaliyetlerinde kullanılmak üzere edindiği ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar yazılımı, patent gibi değerlerin 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.