|
ÖZET: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında İzlenmemesi
2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Özel Bütçeli İdare İnsan Hakları Eşitlik Kurumu’nun faaliyetlerinde edinilen maddi olmayan duran varlıkların, 260 Haklar Hesabı yerine doğrudan gider kaydedildiğini ortaya koymuştur. Yazılım lisansları, süreli kullanım hakları ve sertifikalar gibi fiziksel varlığı bulunmayan bu varlıkların, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre doğru bir şekilde izlenmesi gerekmektedir. İlgili mevzuat, bu tür varlıkların aktifleştirilmesi ve amortismanlarının kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Yapılan incelemelerde, toplam 370.530,55 TL tutarındaki işçi maaş hesaplama yazılımı, elektronik sertifika yenilemeleri ve Zoom kullanıcı kaydı gibi harcamaların 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmediği ve doğrudan 630 Giderler Hesabı’na alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamamasına yol açarak 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın eksik görünmesine neden olmuştur. Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların yanlış bir şekilde giderleştirilmesi, 2024 yılı bilançosunda hatalara yol açmıştır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında izlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İnsan Hakları Eşitlik Kurumu faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan, herhangi bir maddi duran varlıkla bağlantısı kurulmayan yazılım lisansları, süreli kullanım hakları, sertifika ve benzeri nitelikteki varlıkların 260 Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 192’nci maddesinde maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunun herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kapsama dâhil kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ve belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar, bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanlar ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının kaydı için kullanılacağı; 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 194’üncü maddesinde de bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı; 202’nci maddesinde de maddi olmayan duran varlık bedellerinin, yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını izlemek için 268 Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabının kullanılacağı ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; maddi olmayan duran varlıklar ve özel tükenmeye tabi varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım lisansları, süreli kullanım hakkı kullanım hakkı, EBYS güncelleme, elektronik sertifika ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda %100 oranında amortisman ayrılmalıdır.
Yapılan inceleme neticesinde; idarece toplam 370.530,55 TL tutarındaki herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan işçi maaş hesaplama yazılımı, elektronik sertifika yenilemeleri ve zoom kullanıcı kaydı işlemlerinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmeyip doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca, 260 Haklar Hesabında takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamaması sonucu 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının da eksik görünmesine sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmesi gereken söz konusu harcamaların anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında hataya neden olunmuştur.