|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlık alımlarının 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından haklar hesabında izlenmediği tespit edilmiştir. Belediyenin faaliyetleri için edinilen yazılım lisansları, bilgisayar programları ve sertifikalar gibi değerler, 260-Haklar Hesabında kaydedilmek yerine doğrudan gider olarak gösterilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, bu tür harcamaların haklar hesabında izlenmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yapılan incelemelerde, 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarında da benzer uygulamaların devam ettiği görülmüştür. Maddi olmayan duran varlıklar için %100 amortisman ayrılması gerektiği halde, bu varlıkların alımında doğrudan gider kaydedilmesi, mali tabloların doğru bilgi sunmasını engellemektedir. İlgili mevzuat gereği, bilgisayar yazılımları, sertifikalar ve patent gibi maddi olmayan varlıkların, maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve yıl sonunda amortisman ayrılması zorunludur. Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların 260-Haklar Hesabına kaydedilmeden giderler hesabına alınması, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Bu durumun düzeltilmesi, belediyenin mali raporlarının doğruluğunu artıracaktır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere bedeli karşılığı edinilen sertifikalar, bilgisayar programı yazılımları ile yazılım güncelleme ve lisans yenileme gibi değerlerin 260- Haklar Hesabında izlenmeksizin doğrudan gider olarak kaydedildiği görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29724 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 260-Haklar Hesabını düzenleyen “Hesabın niteliği” başlıklı 210’uncu maddesinde; bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı, aynı Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 211’inci maddesinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer yandan, ilgili varlıklar için ayrılacak amortisman oranları amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde;
“ …(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 52.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 114.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.” denilerek, maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere rağmen, Belediyenin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği yazılım ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların, 260-Haklar Hesabında takip edilmesi gerektiği halde aktifleştirilmediği, yıl sonunda ise 268- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) ile %100 amortisman ayrılması gerekirken alım yapıldığında doğrudan giderleştirildiği, ayrıca bu durumun 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarında da mevcut olduğu tespit edilmiştir
Mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen, hesap planlarındaki sınıflandırmaya uygun olarak idarelerin bilgisayar yazılım lisansı, yazılım güncelleme, sertifikalar ve patent gibi maddi olmayan varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların 260-Haklar Hesabına kaydı yapılmadan direkt olarak 630-Giderler Hesabına kaydedilmesi sonucunda mali tabloların doğruyu yansıtmadığı anlaşılmaktadır.