|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlık alımlarının 260-Haklar Hesabında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında tespit edilmiştir. İdare, faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen yazılım lisansları, harita ve projeler gibi fiziksel varlığı bulunmayan varlıkları doğrudan gider kaydetmiş, bu durum ise merkezi yönetim muhasebe yönetmeliğine aykırıdır. Yönetmelik, maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile 260-Haklar Hesabına kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, toplam 12.129.525,85 TL değerindeki yazılım lisansları ve benzeri varlıkların 260-Haklar Hesabına kaydedilmediği, bunun yerine 630-Giderler Hesabına doğrudan kaydedildiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, yılsonunda 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortisman hesaplarının eksik görünmesine neden olmaktadır. İdare, bu bulguyu kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemleri yapacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların doğru bir şekilde kaydedilmesi, mali tabloların güvenilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. İlgili mevzuata uygun hareket edilmesi, kamu idaresinin mali yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik sağlayacaktır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları, harita, plan, proje ve benzeri nitelikteki bazı varlıkların 260-Haklar Hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 193’üncü maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260-Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 194’üncü maddesinde, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in 260-Haklar Hesabının işleyişini açıklayan 195’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaba, ödenecek tutarın 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi gerektiği; 199’uncu maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, fiziksel varlığı bulunmayan, belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım lisansları, etüt, proje, harita ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260-Haklar Hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda tamamen amorti edilmelidir.
Yapılan inceleme neticesinde, toplam 12.129.525,85 TL tutarındaki fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları, bu lisansların güncellenmesi ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilerin 260-Haklar Hesabına kaydedilmeyip doğrudan 630-Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak edilmiş olup söz konusu alımlarda bulgu doğrultusunda işlem yapılacağı bildirilmiştir.
Söz konusu durum 2024 yılı mali tablolarında 260-Haklar hesabı ile 268-Birikmiş Amortisman hesabının söz konusu tutar kadar noksan görünmesine yol açmaktadır.