|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlıkların, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, haklar hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Belediyenin faaliyetlerinde kullanılan yazılım lisansları gibi fiziksel varlığı olmayan varlıkların, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde 260 Haklar Hesabında yer alması gerektiği belirtilmiştir. Yönetmelik, bu hesap grubunun hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedellerinin, edinim tarihinden itibaren 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi ve yıl sonunda tamamen amortisman ayrılması gerektiği ifade edilmiştir. 04.11.2015 tarihli Genel Tebliğ, bu varlıklar için amortisman oranının %100 olduğunu belirtmektedir. Ancak, söz konusu varlıkların 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı bilançosunda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında 4.364.259,20 TL tutarında bir hata oluşmasına yol açmıştır. Bu durum, belediyenin mali raporlama süreçlerinde uyulması gereken düzenlemelere dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Maddi olmayan duran varlıkların doğru bir şekilde kaydedilmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260 Haklar Hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 210’uncu maddesinde ise, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Yönetmelik’in 260 Haklar Hesabının işleyişini açıklayan 211’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaba, ödenecek tutarın 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi; 214’üncü maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere Belediyenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım lisansları, etüt, proje ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda tamamen amortisman ayrılmalıdır.
Maddi olmayan duran varlıkların anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında 4.364.259,20TL tutarında hataya neden olunmuştur.