|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlık alımlarının 260 Haklar Hesabında kaydedilmemesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İlçe belediyeleri tarafından edinilen bilgisayar yazılımları, lisanslar ve benzeri haklar, doğrudan gider olarak kaydedilmiş, bu durum ise ilgili mevzuatın ihlaline yol açmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210. maddesi, bu tür harcamaların 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerektiğini belirtirken, 211. madde ise gider kaydıyla edinilen hakların bu hesaba borç kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonucunda, toplam 123.801,60 TL tutarındaki bilgisayar yazılımı ve lisans bedelinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, mali rapor ve tabloların gerçek değerlerini yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Ayrıca, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da bu kayıtlardaki eksiklik nedeniyle etkilenmiştir. Kamu idaresi, gelecekte bu harcamaların 260 Haklar Hesabında izleneceğini ve mevzuatta belirtilen süreler içinde amortisman işlemlerinin gerçekleştirileceğini belirtmiş; ancak bu konuda herhangi bir düzeltme belgesi sunulmamıştır. Sonuç olarak, bilgisayar yazılımları ve lisanslar gibi maddi olmayan duran varlıkların harcamaları, 260 Haklar Hesabında doğru bir şekilde izlenmeli ve mevzuata uygun amortisman işlemleri zamanında gerçekleştirilmelidir. Aksi takdirde, mali tabloların güvenilirliği ve doğruluğu tehlikeye girecektir. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından satın alınan bilgisayar yazılımı, lisans ve benzeri hakların 260 Haklar Hesabına kaydedilmeden doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210’uncu maddesinde; 260 Haklar Hesabının, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, 211’inci maddesinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların mezkûr hesaba borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 214’üncü maddesinde, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği açıklanmış, bu hesabın maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiş, diğer bir ifadeyle söz konusu varlıkların hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edileceği hükme bağlanmıştır.
Lisans ve lisans güncellemeleri bilgisayar yazılımlarına ilişkin kullanım hakları olması sebebiyle maddi olmayan duran varlıklar sınıfında yer almaktadırlar. Maddi olmayan duran varlıklar herhangi bir fiziksel varlığı bulunmasa da kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği veya belli koşullar altında hukuken himaye gören haklardır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, yazılım ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260 Haklar Hesabında takip edilmesi ve 260 Haklar Hesabında yer alan varlıkların yıl sonunda %100 amortismana tabi tutulması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, muhtelif tarihlerde alımı yapılan 123.801,60 TL tutarındaki bilgisayar programı ve yazılım bedelinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmediği ve söz konusu tutarın doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının gerçek değerleriyle mali rapor ve tablolarda yer almamasına yol açmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, bilgisayar yazılımları, lisans ve benzer nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260 Haklar hesabında izlenerek mevzuatta belirtilen süreler sonunda amortisman işlemlerinin gerçekleştirilmesine önem gösterileceği ifade edilmiştir. Fakat düzeltme yapıldığına dair herhangi bir belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, bilgisayar yazılımları, lisans ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamalar 260 Haklar Hesabında izlenmeli, mevzuatta belirtilen süreler sonunda da amortisman işlemleri gerçekleştirilmelidir. Bu işlemlerin yapılmaması sebebiyle mali tablolarda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında olması gereken 123.801,60 TL görünmemektedir.