|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlıkların, özellikle yazılım lisansları gibi fiziksel varlığı bulunmayan varlıkların, 260-Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür varlıkların maliyet bedellerinin 260-Haklar Hesabına kaydedilmesi gerektiğini ve yıl sonunda amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan denetim sonucunda, toplam 278.108,00 TL tutarındaki yazılım lisansları ve benzeri varlıkların bu hesapta izlenmediği, bunun sonucunda 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabında da eksiklikler meydana geldiği görülmüştür.
Denetim raporunda, bu durumun 2024 yılı bilançosunda hatalara yol açtığı vurgulanmıştır. İdare, bu bulgular üzerine gerekli düzeltmeleri yapma taahhüdünde bulunmuş ve yazılım lisansları gibi varlıkların 260-Haklar Hesabında izlenmesi ile yıl sonunda amortisman ayrılması için çalışmaların başlatılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, belediyenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen maddi olmayan duran varlıkların doğru muhasebeleştirilmesi ve amortisman işlemlerinin yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260-Haklar Hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 26-Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 210’uncu maddesinde ise, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in 260 Haklar Hesabının işleyişini açıklayan 211’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaba, ödenecek tutarın 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi; 214’üncü maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım lisansları, etüt, proje ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260-Haklar Hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda tamamen amorti edilmelidir.
Yapılan incelemede, toplam 278.108,00 TL tutarındaki herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilerin 260-Haklar Hesabında izlenmeyip doğrudan 630-Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca 260 Haklar Hesabında takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamaması sonucu 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabının da aynı tutarda eksik görünmesine sebebiyet verilmiştir.
Bu durumda, maddi olmayan duran varlıkların anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak 630-Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabında 278.108,00 TL tutarında hataya neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye faaliyetlerinde kullanılmak üzere temin edinilen yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260-Haklar Hesabında izlenmesi ve yıl sonunda da amortisman ayrılması için gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki varlıkların alımlarında anılan hesabın kullanılması ve yıl sonunda da amortisman ayrılması gerekmektedir.