|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlık alımlarının 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında haklar hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği uyarınca, edinilen bu varlıkların maliyet bedellerinin 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Yönetmelik, maddi olmayan duran varlıkların ekonomik değer taşıyan harcamalar olarak kaydedilmesini ve amortismanlarının takip edilmesini öngörmektedir.
Denetim sırasında, toplam 56.400,00 TL tutarındaki yazılım lisansları ve benzeri varlıkların 260-Haklar Hesabında kaydedilmediği, bunun yerine 630-Giderler Hesabına doğrudan gider olarak kaydedildiği belirlenmiştir. Bu durum, yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamamasına ve dolayısıyla 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik görünmesine yol açmıştır. İdare, bu hatalı uygulamayı düzeltmek amacıyla 2025 yılında 260-Haklar Hesabında izlenmesine yönelik muhasebe kayıtları yapıldığını belirtmiş, ancak bu düzeltmelere dair herhangi bir kanıt sunulmamıştır. Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların yanlış bir şekilde giderleştirilmesi, 2024 yılı bilançosunda 260-Haklar Hesabı ve 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabında 56.400,00 TL tutarında bir hata oluşturmuştur. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine uyulmadığını göstermektedir. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260-Haklar Hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 210’uncu maddesinde ise, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in 260 Haklar Hesabının işleyişini açıklayan 211’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaba, ödenecek tutarın 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi; 214’üncü maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım lisansları, etüt, proje ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260-Haklar Hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda tamamen amorti edilmelidir.
Yapılan incelemede, toplam 56.400,00 TL tutarındaki herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilerin 260-Haklar Hesabında izlenmeyip doğrudan 630-Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca 260-Haklar Hesabında takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamaması sonucu 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabının da eksik görünmesine sebebiyet verilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye faaliyetlerinde kullanılmak üzere temin edinilen yazılım lisansları ve benzeri nitelikteki varlıkların, 2025 yılında düzenlenen 328 No.lu Muhasebe İşlem Fişi ile, 260- Haklar Hesabında izlenmesine yönelik muhasebe kayıtlarının yapılması suretiyle hatalı uygulamanın düzeltildiği belirtilmiştir. Ancak düzeltme kayıtlarının yapıldığına ilişkin herhangi bir bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak 630-Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabında 56.400,00 TL tutarında hataya neden olunmuştur.