|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlıkların, belediyenin faaliyetleri için edinilmesine rağmen 260 Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, yazılım lisansları, elektronik sertifikalar, projeler gibi fiziksel varlığı olmayan varlıkların maliyetlerinin 630 Giderler Hesabına kaydedildiği, bu durumun ise 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında eksikliklere yol açtığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, maddi olmayan duran varlıkların edinim maliyetinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gerektiğini ve yıl sonunda %100 oranında amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, 452.500,00 TL tutarındaki maddi olmayan duran varlıkların, ilgili hesapta izlenmediği ve amortisman kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, mali tablolarda hatalara neden olmuş ve 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında tutarsızlıklar yaratmıştır. Belediye, bu hataların düzeltilmesi için gerekli adımları atacağını bildirmiş olsa da, düzeltme işlemleri henüz tamamlanmamıştır. 2025 yılında yapılacak düzeltmelerin, 2024 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltici bir etkisi olmayacaktır. Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların doğru bir şekilde izlenmesi ve amortisman işlemlerinin zamanında yapılması, mali raporların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları, elektronik sertifika, harita, etüt, proje ve benzeri nitelikteki varlıklar ile bunların güncellenmesi, yenilenmesi ve bakım hizmetleri dolayısıyla yapılan ödemelerin, 260 Haklar Hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 209’uncu maddesinde; edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 210’uncu maddesinde ise; bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik’in 260 Haklar Hesabının işleyişini açıklayan 211’inci maddesinde; bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaba, ödenecek tutarın 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi; 214’üncü maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran
Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesap Grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediyenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları, elektronik sertifika, etüt, proje ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler, edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda tamamen amorti edilmelidir.
Yapılan incelemede, 452.500,00 TL tutarındaki herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları etüt, proje ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilerin 260 Haklar Hesabında izlenmeyip, doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Bununla birlikte, 260 Haklar Hesabında takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının da yapılmaması sonucu 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik görünmesine sebebiyet verilmiştir.
Maddi olmayan duran varlıkların anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda, mali tablolarda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında 452.500,00 TL tutarında hataya neden olunmuştur.
Belediye, bulgu konusu edilen hatanın düzeltilmesine yönelik gerekli işlemlerin başlatıldığını bildirmiş olsa da, bu işlemler henüz tamamlanmamıştır. 2025 yılında yapılan düzeltme işleminin 2024 yılı mali tablolarında oluşan hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde maddi olmayan duran varlıkların 260 Haklar Hesabında izlenmesi ve bunlar için yıl sonunda %100 oranında amortisman ayrılması gerekmektedir.