|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlık alımlarının 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında haklar hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. İdarenin faaliyetleri için edinilen bilgisayar programları, yazılım lisansları ve fikri haklar gibi fiziksel varlığı olmayan varlıkların, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde 260 Haklar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Yönetmelik, bu tür varlıkların maliyet bedellerinin hesaplara alınmasını ve amortisman işlemlerinin doğru bir şekilde gerçekleştirilmesini öngörmektedir.
Denetim bulgularına göre, 2024 yılında toplam değeri 2.252.545,98 TL olan bu varlıklar, 260 Haklar Hesabına kaydedilmek yerine doğrudan 630 Giderler Hesabına aktarılmıştır. Bu durum, yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamamasına ve dolayısıyla 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik görünmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, tespit edilen hususlarla ilgili gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, maddi olmayan duran varlıkların yönetmelik ve tebliğ hükümlerine aykırı bir şekilde giderleştirilmesi, hem 260 Haklar Hesabı hem de 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında hatalara neden olmaktadır. Bu durumun düzeltilmesi, idarenin mali raporlama süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bazı bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260 Haklar Hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 210’uncu maddesinde, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in 260 Haklar Hesabının işleyişini açıklayan 211’inci maddesinde; bütçeye gider kaydedilmek suretiyle edinilen hakların 260 Haklar Hesabına borç, karşılığında da ilgili hesaplara alacak kaydının yapılarak muhasebeleştirileceği belirtilmiştir. Yine aynı Yönetmelik’in 214’üncü maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260 Haklar hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamen amorti edilmelidir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında satın alınan toplam 2.252.545,98 TL tutarındaki herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilerin 260 Haklar Hesabına kaydedilmeyip doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca, 260 Haklar Hesabında takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamaması sonucu 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının da eksik görünmesine sebebiyet verilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, maddi olmayan duran varlıkların anılan yönetmelik ve tebliğ hükümlerine aykırı olarak 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında hataya neden olunduğu değerlendirilmektedir.