| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, İl Özel İdaresi’nin edinilen maddi olmayan duran varlıkları, 260 Haklar hesabında izlenmeyip doğrudan gider kaydedilmiştir. Bu durum, mali tablolarda 260 Haklar hesabının yer almamasına ve amortisman kayıtlarının yapılamamasına yol açmıştır. Kamu idaresi, gelecekte bu varlıkların mevzuata uygun şekilde kaydedileceğini belirtmiştir. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Haklar Hesabında Takip Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260 Haklar hesabında izlenmediği, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi olmayan duran varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; 260 Haklar hesabının niteliğini açıklayan 210’uncu maddesinde, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in 260 Haklar hesabının işleyişini açıklayan 211’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103 Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi gerektiği; 214’üncü maddesinde ise; hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268 Birikmiş amortismanlar hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamalar ile bunların güncellenmesine ilişkin değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260 Haklar hesabına kaydedilmeli ve hesaplara alındığı yılsonunda tamamen amorti edilmelidir.
Yapılan incelemede, 2022 yılında satın alınan toplam 44.395,57 TL tutarındaki herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilerin 260 Haklar hesabına kaydedilmeyip doğrudan 630 Giderler hesabına kaydedildiği, bu nedenle mali tablolarda 260 Haklar hesabının yer almadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, 260 Haklar hesabında takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamaması sonucu da 268 Birikmiş amortismanlar hesabının mali tablolarda yer almamasına sebebiyet verilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bundan sonra satın alınacak, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki varlıklar için 260 Haklar hesabının, mevzuat gereği ayrılması gereken amortismanlar için de 268 Birikmiş amortismanlar hesabının kullanılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunması için alımı yapılan bilgisayar programı, yazılım lisansları, fikri hak alımları ve benzeri nitelikteki varlıkların 260 Haklar hesabında takip edilmesi, mevzuatı gereği ayrılması gereken amortismanlarının da 268 Birikmiş amortismanlar hesabında gösterilmesi gerekmektedir.