|
ÖZET: Maddi olmayan duran varlıkların muhasebe kayıtlarına alınmasında, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne uyulmadığı tespit edilmiştir. Özellikle, 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gereken bazı maddi olmayan duran varlıkların, doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği ve bu varlıklar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Yönetmelik gereğince, bu tür harcamaların 260 Haklar Hesabında izlenmesi ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına amortisman ayrılması zorunludur. Ancak, yapılan incelemelerde, bu uygulamaların yerine getirilmediği ve mali tablolarda hatalara yol açtığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, 260 Haklar Hesabında kayıtlı maddi olmayan duran varlıklar için yıl sonunda %100 oranında amortisman ayrılmadığı belirlenmiştir. 4.11.2015 tarihli Genel Tebliğ’e göre, maddi olmayan duran varlıkların değeri ne olursa olsun, dönem sonunda tamamen amorti edilmesi gerekmektedir. 2021 yılı mali tablolarında, 260 Haklar Hesabındaki 128.524,66 TL tutarına karşılık yalnızca 90.985,34 TL’nin 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtmasını engellemektedir. İdare, bu hataların düzeltilmesi amacıyla tüm taşra teşkilatını bilgilendirmiştir. Ancak, 260 Haklar Hesabında kayıtlı olan tutar için %100 oranında amortisman ayrılması gerektiği unutulmamalıdır. Bu tür düzenlemelerin doğru bir şekilde uygulanması, mali tabloların güvenilirliğini artıracaktır. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlıkların Muhasebe Kayıtlarına Alınmasında Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Hükümlerine Uyulmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Maddi olmayan duran varlıkların muhasebe kayıtlarına alınmasında Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uyulmadığı görülmüş olup, bu hususlar aşağıda başlıklar halinde belirtilmiştir.
A) Maddi Olmayan Duran Varlıklardan Haklar Hesabına Kaydedilmeyen Tutarların Mevcut Olması ve Bunlar İçin Amortisman Ayrılmaması
İdare tarafından 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gereken maddi olmayan duran varlık alımlardan 630 Giderler Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirilenlerin ve bunlar için amortisman ayrılmayanların mevcut olduğu görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “260 Haklar Hesabı” başlıklı 194’üncü maddesinde; Haklar hesabının bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı düzenlenmiştir. Söz konusu hesabın işleyişine ilişkin açıklamalara ise belirtilen Yönetmelik’in 195’inci maddesinde ayrıntılı olarak yer verilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde İdare tarafından gerçekleştirilen yazılım, patent, lisans alımlarının 260 Haklar Hesabında izlenmesi ve amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan bilgisayar yazılım, patent ve lisans alımlarına ilişkin harcamaların mezkur Yönetmelik’e göre 260 Haklar Hesabına, amortismanların da 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına kaydedilmesi gerekirken söz konusu haklara ilişkin harcamaların doğrudan giderleştirildiği, bu nedenle belirtilen hesaplar itibariyla mali tablolarda hataya neden olunduğu anlaşılmıştır.
İdare, uygulamanın düzeltilmesi için genel yazı ile tüm taşra teşkilatının bilgilendirdiğini belirtmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükmü gereğince Haklar kapsamında yapılan harcamaların 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi ve bu harcamalar için 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı ile amortisman ayrılması gerekmektedir.
B) Haklar Hesabında Kayıtlı Maddi Olmayan Duran Varlıklar İçin Yıl Sonunda Amortisman Ayrılmaması
260 Haklar Hesabında kayıtlı maddi olmayan duran varlıklar için yıl sonunda %100 oranında amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde amortisman uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, 4.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 47) Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı Tebliğ’de düzenlenmiştir. Söz konusu Tebliğ’in 3’üncü maddesinde, 260 Haklar Hesabının amortismana tabi olduğu belirtilmiştir. Aynı Tebliğ’in 6’ncı maddesinde, tutarına bakılmaksızın maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir.
Buna göre, maddi olmayan duran varlıkların değeri ne olursa olsun ilgili varlık hesaplarına kaydedilmekle beraber dönem sonunda %100 amortismana tabi tutularak 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına kaydedilmesi, diğer bir ifadeyle, 260 Haklar hesabındaki tutarların, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilmesi gerekmektedir.
2021 yılına ait mali tabloların incelenmesinde, 260 Haklar Hesabında yer alan 128.524,66 TL’ye karşılık, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına 90.985,34 TL kayıt yapıldığı tespit edilmiştir. Oysaki, maddi olmayan duran varlıklar için %100 oranında amortisman ayrılarak, 260 Haklar Hesabında kayıtlı tutarla, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı eşit olmalıdır.
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, yukarıda anılan mevzuatta belirtilen şekilde kullanılmaması, mali tabloların gerçek durumu yansıtmasını engellemektedir.
İdare, uygulamanın düzeltilmesi için genel yazı ile tüm taşra teşkilatının bilgilendirdiğini belirtmiştir.
Bu itibarla, 260 Haklar Hesabında kayıtlı 128.524,66 TL için %100 oranında amortisman ayrılması gerekmektedir.