|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı maddi ve maddi olmayan duran varlık alımlarının ilgili hesaplara kaydedilmeden doğrudan gider hesaplarına yansıtıldığını ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 169. maddesi, kamu idarelerinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen maddi duran varlıkların izlenmesini zorunlu kılarken, 177. madde, tesis, makine ve cihazların kayıt altına alınmasını gerektirmektedir. Ayrıca, 178. madde, bu varlıkların iyileştirilmesi ve değer arttırıcı harcamaların da ilgili hesaplarda izlenmesi gerektiğini belirtmektedir.
Denetim sırasında, 2024 yılında gerçekleştirilen toplam 37.134.000,00 TL tutarındaki havaalanı otomatik meteoroloji gözlem istasyonu sistemleri ve yıldırım takip sistemleri gibi alımların, ilgili varlık hesaplarına kaydedilmediği ve doğrudan 630 Giderler Hesabına alındığı tespit edilmiştir. İdare, bu alımları hizmet alımı olarak değerlendirerek giderleştirdiğini ifade etse de, söz konusu harcamaların tesis ve makine iyileştirmeleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, 2024 yılı Bilançosunda belirtilen hesap kodları açısından önemli hatalara yol açmıştır. Kamu idarelerinin, varlık alımlarını doğru hesaplarda izlemeleri, mali raporların güvenilirliğini artırmak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının İlgili Hesaplarda İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İdare tarafından, bazı maddi ve maddi olmayan duran varlık alımlarının ilgili varlık hesaplarına kaydedilmeden doğrudan gider hesaplarına alınarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde maddi duran varlıklar hesap grubunun, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar, bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmelik’in 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabının niteliğini açıklayan 177’nci maddesinde ise bu hesabın kamu idarelerinin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan büro makine ve cihazları hariç her türlü makine, tesis ve cihazları ile bunların eklentileri ve yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, 178’inci maddesinde ise Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında kayıtlı tesis makine ve cihazların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak yapılan değer arttırıcı harcama tutarlarının da bu hesapta izlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 260 Haklar Hesabının niteliğini açıklayan 194’üncü maddesinde ise; bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre büro makine ve cihazları hariç her türlü makine, tesis ve cihazları ile bunların eklentilerine ilişkin alımların 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabında, bu alımların bilgisayar yazılımı, patent, lisans, elektronik sertifika gibi ekonomik değer taşıyan bölümlerinin ise 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Ancak İdare tarafından 2024 yılı içerisinde alımı gerçekleştirilen toplam 37.134.000,00 TL tutarındaki havaalanı otomatik meteoroloji gözlem istasyonu sistemleri ile yıldırım takip sistemlerinin revizyon ve muhtelif güncelleme hizmet alımları ile bu kapsamda yapılan donanım alımlarının yukarıda bahsedilen söz konusu varlık hesaplarına kaydedilmediği, doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedilerek kayıtlardan çıkarıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, yapılan alımların hizmet alımı kapsamında olduğu değerlendirildiğinden doğrudan giderleştirildiği ifade edilse de yukarıda açıklandığı üzere söz konusu alımlar, tesis, makine ve cihazların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak yapılan değer arttırıcı harcama olarak değerlendirildiğinden ilgili varlık hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.
Söz konusu durum sonucunda, 2024 yılı Bilançosunda belirtilen hesap kodları itibarıyla belirtilen tutar kadar hataya neden olunmuştur.