BULGU: Maden İşletme Ruhsatı Belirlenen Saha Dışında Depolama Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Acıpayam ilçesinde İR:53 nolu I (a) grubu maden işletme ruhsatı sahası dışında depolama yapıldığı ayrıca aynı ilçenin Akalan Mahallesinde yığılı kum stoklarının bulunduğu tespit edilmiştir.
15.06.1985 tarih ve 18785 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından verilir.
Anılan Kanun’un “Üretim ve sevkiyat” başlıklı 12’nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre sevk fişi olmaksızın maden sevk edildiğinin mülki idare amirlikleri, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından tespit edilmesi hâlinde, ilgili mülki idare amiri tarafından sevk edilen madene el konulur ve ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten sevk fişi olmaksızın sevk edilen miktar için söz konusu madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası verilmesi gerekmekle birlikte anılan fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde sevk fişi olmaksızın sevk edilen miktar için sevk edilen madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanması gerekmektedir.
Mezkûr maddenin beşinci fıkrasına göre ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulması ve bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanması gerekmektedir. Üretim hakkı olmayan madenin üretiminin yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare amirliklerince el konulur. Bu fiili işleyen kişilere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten anılan fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanması gerekmektedir. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır. Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır.
11.08.1983 tarih ve 18132 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde; çevre kirliliği, çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etki; kirleten, faaliyetleri sırasında veya sonrasında doğrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliğine, ekolojik dengenin ve çevrenin bozulmasına neden olan gerçek ve tüzel kişi şeklinde tanımlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Kirletme yasağı” başlıklı 8’inci maddesine göre her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Ayrıca kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler. Ayrıca mezkûr Kanun’un 20’nci maddesinde idari nitelikteki cezalara ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda; Acıpayam ilçesi Akalan Mahallesi İR:53 nolu I (a) grubu maden işletme ruhsatı olduğu ve bu ruhsat sahası dışında depolama yapıldığı; Acıpayam ilçesi Akalan Mahallesi civarında yol kenarında Acıpayam Kelekçi asfaltına cepheli 825/13 ve 825/73 nolu parsellerde yığılı olarak kum stoğu tespit edilmiştir. Anılan tespitlere yönelik Denizli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bu parsellere malzeme konulmasının mevzuat açısından değerlendirilmesi Başkanlık tarafından istenilmiştir. Denizli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 17.10.2024 tarih ve 10660175 sayılı yazısı ile ilgili parsellerde inceleme yapıldığı, kanuni hiçbir gerekçe gösterilmeksizin konu ile ilgili çevre mevzuatı kapsamında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı bildirilmiştir.
Başkanlık, bulguda tespit edilen hususa ilişkin MAPEG tarafından verilen işletme ruhsat sınırları içerisinde verilen ÇED belgelerinde belirtilen alanlarda denetimlerin yapıldığını, maden sahası dışında kalan depolama alanlarında ise Denizli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bildirim yapıldığı ifade edilmiştir.
Başkanlık tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen maden sahaları dışında depolama yapılmasına izin verilmemesi gerekmekle birlikte 2872 sayılı Kanun hükümlerine muhalif uygulamalara izin verilmemesi gerekmektedir.