BULGU: Maden Sahalarından Alınan Özel İdare Paylarının Takip Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Osmaniye il sınırları içinde 31 adet faal maden olmasına rağmen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından sadece 11 adet maden sahasına ait Devlet Hakkı İdare Payları gönderilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde Devlet Hakkı “Maden istihracı ile sağlanacak gelirden devlet payına düşen kısım” şeklinde tanımlanmıştır. 3213 sayılı Maden Kanun’un 16’ncı maddesine göre, aynı Kanun’un 2’nci maddesinde belirtilen I-a grubu madenler (İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl) için maden alanları il özel idaresince ihale edilerek işletme ruhsatı verilmektedir. I-a Grubu hariç diğer madenler için Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nce işletme ruhsatı verilebilmektedir. I-a grubu madenlerden alınacak devlet hakkının takibi işletme ruhsatını veren il özel idarelerince yapılabilmektedir.
I-a Grubu dışındaki madenler ile ilgili olarak Maden Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre Maden İşleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl nisan ayının sonuna kadar satış bilgi formu verilmesi, satış bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14’üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak Devlet Hakkı’nın her yıl haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ya da ilgili idarelere yatırılması gerekmektedir. Yine aynı Kanun’un 14′ üncü maddesine 10.06.2010 tarih ve 5995 Sayılı Kanun ile getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” denilerek madenlerden sağlanacak Devlet Hakkı’nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıştır.
Bu açıklamalardan hareketle il sınırları içerisinde faaliyet gösteren I-a grubu dışındaki maden işletmelerinin hasılatlarından hesaplanacak devlet hakkı üzerinden il özel idaresi payı olarak tahsil edilmesi gereken tutarların Maden İşleri Genel Müdürlüğünün bilgisinde olduğu, dolayısıyla il özel idaresi payı olarak tahsil ve takibi yapılması gereken maden gelirlerine ilişkin bilginin Maden İşleri Genel Müdürlüğünden temin edilerek idarece takibinin ve tahsilatının yapılması gerektiği açıktır.
Osmaniye İl Özel İdaresi maden payı alacağına ilişkin olarak Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünden devlet hakkı kapsamında, 27.01.2021 tarih ve 636 sayılı yazı ile Osmaniye İli sınırları içerisinde faaliyet gösteren maden sahalarından alınan Özel İdare Paylarının tutarı ve 2018 yılından bu yıla kadar İdareye ödenmesi gereken yıllık miktarlarının İdareye bir liste halinde gönderilmesi için bir yazı yazmıştır.
10.02.2021 tarih ve 2021053932 sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün cevabi yazısında ekli bir liste gönderilmiş, gönderilen bu listede; 2018 yılına ait Osmaniye’de faaliyet gösteren 5 adet maden sahasına ait ( ki bunlardan 2 adet sahanın 2018 yılında ruhsatları hükümden düşmüştür), 2019 yılına ilişkin ise 6 adet maden sahasına ait olmak üzere toplam 11 adet sahanın Devlet Hakkı İdare Payı gönderilmiştir. Aslında 2 adet sahanın ruhsatın hükümsüz olduğu düşünülürse fiili olarak sadece 9 adet sahanın payı görünmektedir.
Oysa yapılan incelemelerde; Osmaniye ili sınırlarında I-a grubu dışında faaliyet gösteren maden işletmelerinin sayısının 31 adet olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 22 (31-9) adet saha, Özel İdareye hiç bildirilmemiş ve bunlara ait idare payları da Özel İdareye aktarılmamıştır.
Dolayısıyla il sınırları içerisinde faaliyet gösteren I-a grubu dışındaki maden işletmelerinin hasılatlarından hesaplanacak devlet hakkı paylarına ilişkin takip, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin yapılmaması nedeniyle Osmaniye İl Özel İdaresinin devlet hakkı payı alacağından tahsil edilmesi gereken tutarların tespit edilemediği, mali tablolarda madenlere
ilişkin devlet hakkı paylarına ait bilgilerin doğruyu yansıtmadığı ve bu payların ilgili yılı içerisinde takibinin yapılması gerektiği düşünülmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Osmaniye ilinde 31 faal maden bulunmasına rağmen, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü yalnızca 11 maden sahasına ait Devlet Hakkı İdare Paylarını göndermiştir. 3213 sayılı Maden Kanunu’na göre, il özel idaresi, I-a grubu dışındaki madenlerden elde edilen devlet hakkı paylarını takip etme yükümlülüğüne sahiptir. Ancak, 22 maden sahasına ait paylar hiç bildirilmemiş, bu durum Osmaniye İl Özel İdaresi’nin alacaklarının tespit edilmesini ve mali tabloların doğruluğunu olumsuz etkilemiştir. |