BULGU: Madencilik Faaliyetleri Kapsamındaki İşyeri Açma İzni Harcının İlgili İdarelere Mevzuatta Belirtildiği Şekliyle Aktarılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdare tarafından madencilik kapsamında tahsil edilmesi ve ilgili idarelere aktarılması gereken işyeri ve çalışma ruhsatlarına ilişkin harçların %50’sinin ilgili ilçe veya köylere hizmet götürme birlikleri ile belediye hesabına mevzuatta belirtildiği şekliyle aktarılmadığı görülmüştür.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının İl Özel İdaresi veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından verileceği, bu ruhsatların verilmesi sırasında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümleri esas alınarak hesaplanan işyeri açma izni harcının büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, büyükşehir belediyesi olmayan illerde İl Özel İdaresi tarafından tahsil edileceği, bu bedelin %50’sinin ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin köylere hizmet götürme birlikleri hesabına aktarılacağı, bu alanların belediyelerin mücavir alanı içerisinde kalması durumunda tahsil edilen harcın %50’sinin ilgili belediyenin hesabına aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Maden üretim faaliyeti kapsamında İl Özel İdaresi tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmekte ve bu maksatla harç tahsil edilmektedir. Ancak İdarece sadece kendi payı olan %50’lik kısım tahsil edilmekte olup ilçe veya köylere hizmet götürme birlikleri ile belediye paylarına ilişkin tahsilatın yapılmayarak bu payların ruhsat alan kişi tarafından o İdarelere gönderilmesinin sağlandığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin cevabında mevzuata uygun olarak işlem yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak yukarıdaki hükümler çerçevesinde İl Özel İdaresi tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi durumunda işyeri açma izni harcının tümünün İdare tarafından tahsil edilmesi, tahsil edilen bu harcın %50’sinin ilçe veya birlik ya da yerin durumuna göre belediyenin hesabına aktarılması gerekmektedir. Bu şekilde ilçe, birlik ve belediye tarafından bu gelirin takibinin yapılması, aktarılan bu paranın ilçe, birlik ve belediye tarafından ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılması sağlanmış olacaktır.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU
| Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İ | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İ | lişkin İzleme Tablosu | lişkin İzleme Tablosu |
| Bulgu Adı | Yıl/Yıllar | İdare Tarafından Yapılan İşlem |
Açıklama |
| Yeraltı ve Kaynak Sularının Kiralanmasından Elde Edilen Gelirden Köy Tüzel Kişiliğine Pay Verilmemesi | 2019 | Kısmen Yerine Getirildi | Benzer husus, raporun diğer bulgular başlıklı bölümünde yeralan 4 nolu bulguda “Kaynak Sularının Kiralanmasından Elde Edilen Gelirden Köylere Pay Verilmemesi” başlığı ile rapora alınmıştır. |
| Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünce Sondaj İzni Verilen Kuyulardan Ne Kadar Su Çekildiği veya Hangi Amaç İçin Kullanıldığına Dair (Faydalı Tüketim Miktarına İlişkin) Denetimin Yapılmaması | 2019 | Yerine Getirilmedi |
İlgili husus, raporun diğer bulgular başlıklı bölümünde yeralan 3 nolu bulguda “Gerçek ve Tüzel Kişilere Sondaj İzni Verilen Kuyulardan Ne Kadar Su Çekildiği ve Faydalı Tüketim Miktarına İlişkin Denetimin Yapılamaması” başlığı ile rapora alınmıştır. |
| İlköğretim Kurumları ve Arsalarının İl Özel İdare Adına Tapuya Tescil Ettirilmemesi | 2019 | Kısmen Yerine Getirildi | İlgili husus, raporun diğer bulgular başlıklı bölümünde |
| yeralan 2 nolu bulguda “İlköğretim Kurumlarının Büyük Çoğunluğunun İl Özel İdaresi Adına Tapuya Tescil Ettirilmemesi” başlığı ile rapora alınmıştır. |
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, madencilik faaliyetleri kapsamında tahsil edilmesi gereken işyeri açma izni harcının %50’sinin ilgili ilçe veya köylere hizmet götürme birlikleri ile belediye hesaplarına aktarılmadığı tespit edilmiştir. 3213 sayılı Maden Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, bu harçların tahsilatı ve aktarımı İdare tarafından yerine getirilmelidir. Ancak, İl Özel İdaresi yalnızca kendi payını tahsil etmekte, diğer payların aktarımını sağlamamaktadır. Kamu İdaresi, mevzuata uygun işlem yapılacağını belirtmiştir. |