|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, 6360 sayılı Kanun ile mahalleye dönüşen bazı belde ve köylerde il merkezlerine uygulanan su tarifelerinin uygulanmakta olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kanunun geçici 1. maddesinin on beşinci fıkrası, tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suyu ücretlerinin 31 Aralık 2025 tarihine kadar en düşük tarifelerin %25’ini geçemeyeceğini belirtirken, yirmi dokuzuncu fıkrası ise tek mahalleye dönüşen beldelerde bu ücretlerin %50’sini aşamayacağını ifade etmektedir. Ayrıca, 5216 sayılı Kanun’un ek 3. maddesi, kırsal alanlarda uygulanacak tarifeleri de düzenlemektedir.
Yapılan incelemeler, 6360 sayılı Kanun ile tek mahalleye dönüşen ve kırsal mahalle olarak belirlenmeyen beldelerde, su ve atık su tarifelerinin şehir merkezine uygulanan tarifelerle aynı şekilde belirlendiğini göstermektedir. Örneğin, Erciş Çelebibağı ve İpekyolu Bostaniçi mahalleleri gibi yerlerde yaklaşık 12.725 abone bulunmaktadır. Bu durum, 2025 yılına kadar alınmaması gereken çevre temizlik vergisinin de hesaplandığını ortaya koymaktadır. Önceki Sayıştay raporlarında da gündeme gelen bu konuya ilişkin, kamu idaresi tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmadığı anlaşılmaktadır. İdare yetkilileri, 6360 sayılı Kanun kapsamında mahalleye dönüşen köylere uygulanan tarifelerin hala il merkezine uygulanan tarifelerle aynı olduğunu belirtmişlerdir. Bu bağlamda, 31 Aralık 2025 tarihine kadar, köy veya belde statüsünden mahalleye dönüşen yerlerde, belirtilen tarifelerin uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Mahalleye Dönüşen Bazı Belde ve Köylerde İl Merkezlerine Uygulanan Su Tarifelerinin Uygulanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
6360 sayılı Kanun ile mahalleye dönüşen bazı belde ve köylere il merkezine uygulanan tarifelerin uygulandığı görülmüştür.
6360 sayılı Kanun’un geçici 1’inci maddesinin;
On beşinci fıkrasında; bu Kanun’a göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım paylarının 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmayacağı, içme ve kullanma suları için alınacak ücretin 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin %25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği,
Yirmi dokuzuncu fıkrasında ise; bu Kanun’a göre tüzel kişiliği kaldırılarak tek mahalleye dönüştürülen beldelerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin %50’sini geçmeyecek şekilde belirleneceği,
ifade edilmiştir.
5216 sayılı Kanun’un ek 3’üncü maddesinde ise kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenen yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin en düşük tarifenin işyerleri için %50’sini, konutlar için %25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; 31.12.2025 tarihine kadar, kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenmemiş ve 6360 sayılı Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılmış köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin en düşük tarifenin %25’ini geçemeyeceği ve ayrıca bunlardan su faturalarında tahakkuk ettirilen çevre ve temizlik vergilerin alınamayacağı ve yine kırsal alan olarak belirlenmemiş ve 6360 sayılı Kanun ile tüzel kişiliği kaldırılarak tek mahalleye dönüştürülen beldelerde uygulanacak tarifenin en düşük tarifenin %50’sini geçemeyeceği anlaşılmaktadır.
Konuyla ilgili olarak yapılan incelemelerde; 6360 sayılı Kanun ile tek mahalleye dönüşen ve 5216 sayılı Kanun’un ek 3’üncü maddesi gereğince kırsal mahalle olarak belirlenmeyen tüzel kişiliği kaldırılmış beldelerden Erciş Çelebibağı ile İpekyolu Bostaniçi Mahallelerine (2014’ten beri) ve tüzel kişiliği kaldırılmış köylerden İpekyolu İlçesi Kevenli (2018’den beri), Kavuncu (2022’den beri), Karpuzalanı (2022’den beri), Tuşba İlçesi Bardakçı, Edremit İlçesi Kurubaş (2014’ten beri) Mahallelerine şehir merkezinde kaldığı gerekçesiyle merkeze uygulanan su ve atık su tarifesinin uygulandığı, anılan yerlerde yaklaşık 12.725 abone bulunduğu, köy iken mahalleye dönüşen ve şehir merkezinde kalan söz konusu yerlerden 2025 yılı sonuna kadar alınmaması gereken çevre temizlik vergisinin de hesaplandığı görülmüştür.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında; 18.04.2025 ve 3 sayılı Genel Kurul Kararınca, 6360 sayılı Kanun ile mahalleye dönüşen köyler için tarife düzeltmesi yapıldığı bildirilmiştir. Ancak İdare yetkilileri ile yapılan görüşmelerden, 6360 sayılı Kanun ile tek mahalleye dönüşen ve 5216 sayılı Kanun’un ek 3’üncü maddesi gereğince kırsal mahalle olarak belirlenmeyen tüzel kişiliği kaldırılmış belde ve köylere halen il merkezine uygulanan tarifelerin uygulandığı anlaşılmıştır.
Yukarıda bahsedilen hükümler gereği; şehir merkezinde kalsa dahi, köy veya belde iken mahalle statüsüne kavuşan yerlere 31.12.2025 tarihine kadar merkeze uygulanan tarifelerin uygulanmaması, 6360 sayılı Kanun’un geçici 1’inci maddesinin on beşinci ve yirmi dokuzuncu fıkralarında belirtildiği şekliyle tarife uygulanması gerekmektedir.