|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir belediyelerinin icra daireleri aracılığıyla gerçekleştirilen ödemelerde vadesi geçmiş borç sorgulaması yapılmadığını ortaya koymuştur. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu idarelerinin her türlü ödeme işlemi için vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin temin edilmesini zorunlu kılmaktadır. 28.07.2024 tarihli 7524 sayılı Kanun ile bu zorunluluk, mahkeme kararları ve icra emirleri kapsamında yapılan ödemeleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği, vadesi geçmiş borcun toplam tutarının 5.000 TL’yi aşması durumunda bu belgenin aranması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, idarelerin bazı ödemelerinde bu sorgulamanın yapılmadığı tespit edilmiştir. İlgili tebliğ gereği, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranmadan ödeme yapan kurumlara idari para cezası uygulanacaktır. 2024 yılı için bu ceza tutarı 31.837,78 TL olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, icra daireleri ve mahkeme kararları doğrultusunda yapılan ödemelerde vadesi geçmiş borç sorgulaması yapılması zorunludur. Bu durum, gecikme faizi ve haciz tehdidi gibi olumsuz sonuçların önüne geçmek amacıyla önem taşımaktadır. Kamu idarelerinin bu süreçte mevzuat değişikliklerine ihtiyaç duyduğu ifade edilmektedir. |
BULGU: Mahkeme Kararları ve İcra Dairelerinin Ödeme veya İcra Emirleri Üzerine Yapılacak Ödemelerde Vadesi Geçmiş Borç Sorgulaması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İcra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılan ödemeler ile mahkeme ilamları üzerine yapılan ödemelerde İdarece vadesi geçmiş borç sorgulaması yapılmadan ödeme yapıldığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesinin birinci fıkrasında; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin yapacağı her türlü ödemelerde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranılması gerektiği ifade edilmiştir.
28.07.2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi ile 6183 sayılı Kanun’un 22/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “her türlü ödemelerde” ibaresi “her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil)” şeklinde değiştirilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri: A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde kapsama giren amme alacaklarının toplam 5.000 TL’yi aşması halinde vadesi geçmiş borcun bulunmadığına dair belge aranılacağı belirtilmiştir. Vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arama zorunluluğu getirilen kurum ve kuruluşlarca yapılacak ödeme/işlemler sırasında, tahsil dairelerinin verdiği bilgiye istinaden kapsama giren alacak türlerinin toplam tutarının 5.000 TL’yi lirayı aşmaması halinde, borcun bulunmadığı kabul edilerek gerekli ödeme/işlemler yapılacaktır.
Anılan Tebliğ ile zorunluluk getirilen vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi aramadan ödeme yapanlara ve işlem tesis edenlere verilecek idari para cezaları hakkında Tebliğ’in aynı bölümünün 6.2’nci maddesi gereği 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanacaktır. Buna göre, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi aramadan ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara, her bir ödeme/işlem için ayrı ayrı olmak üzere belgenin aranılması gereken yılda uygulanacak olan idari para cezası tutarı esas alınarak takibata selahiyetli tahsil dairesi tarafından idari para cezası (2024 yılı için 31.837,78 TL) tatbik edilecektir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından Kanun’un yürürlük tarihi olan 02.08.2024 tarihinden sonra 20 adet ödeme yapıldığı, bu ödemelerden 12’sinde vergi borcu sorgulaması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince bulgu konusu husus kabul edilmiş olup mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borcun bulunmadığına dair belge aranıldığı, icra dairelerinin göndermiş olduğu ödeme veya icra emirlerinde ödeme süresinin bulunduğu, ödeme yapılacak muhataplardan defalarca vadesi geçmiş borcun bulunmadığına dair belge istenilmesine rağmen ödeme süresi içerisinde ısrarla gönderilmediği, bu sebeple daha fazla gecikme faizi ve haciz tehdidi ile karşı karşıya kalmamak için bulguda konu edilen 12 adet icra ödemesinde sorgulama yapılamadan ödeme yapıldığı ve kurumların bu tür durumlarda gecikme faizi ve haciz tehdidi ile karşı karşıya kalmaması için mevzuatta yasal değişiklikler yapılmasının doğru olacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılan ödemeler ile mahkeme ilamları üzerine yapılan ödemelerde vadesi geçmiş borç sorgulaması yapılmadan ödeme yapılmaması gerekmektedir.