|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme emirleri üzerine gerçekleştirilen ödemelerde, kişilerin vadesi geçmiş vergi borçlarına dair herhangi bir sorgulama yapılmadığı tespit edilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, kamu idarelerinin bu tür ödemelerde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeleri talep etme yükümlülüğünü açıkça belirtmektedir. Ancak, ilgili idarelerin bu yükümlülüğü yerine getirmediği görülmektedir.
Kanunun 22/A maddesi, kamu idarelerinin mahkeme kararları ve icra emirleri doğrultusunda yapacakları ödemelerde vadesi geçmiş borçların kontrol edilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu yükümlülüğe uyulmaması durumunda, idareler idari para cezası ile karşılaşabilir. İlgili mevzuatın güncellenmesiyle birlikte, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödemeleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, kamu alacaklarının etkin bir şekilde tahsil edilmesi ve idarelerin cezai yaptırımlarla karşılaşmaması için, her türlü ödeme öncesinde vadesi geçmiş vergi borçlarının sorgulanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, hem hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mahkeme Kararları ve İcra Dairelerinin Ödeme veya İcra Emirleri Üzerine Yapılan Ödemelerde Vadesi Geçmiş Vergi Borcu Bulunup Bulunmadığına İlişkin Sorgulama Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılan ödemelerde kişilerin vadesi geçmiş vergi borcu bulunup bulunmadığına ilişkin herhangi bir sorgulama yapılmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, cezalara ait mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli; gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları ve aynı idarelerin sözleşmeden, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeden doğanlar dışında kalan ve kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinden doğan diğer alacakları ile bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Amme alacaklarını kesip ödemek mecburiyetinde olanlar” başlıklı 22’inci maddesinde; amme alacağını borçlusundan kesip tahsil dairesine ödemek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişilerin bu vazifelerini kanunlarında veya bu kanunda belli edilen zamanlarda yerine getirmedikleri takdirde ödenmeyen alacağın bu kişilerden tahsil olunacağı ifade edilmiştir.
Adı geçen Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesinde ise 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil yapacağı her türlü ödemelerde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi aramakla yükümlü oldukları ifade edilmiş ve bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara takibata salahiyetli tahsil dairesince idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Öte yandan Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri: A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “Amme Alacaklarının Korunması” başlıklı İkinci Bölümü’nün “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı maddesinde, 5018 sayılı Kanuna tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin, kaynağına bakılmaksızın 5.000 liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil yapacağı her türlü ödemelerde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi aramakla yükümlüdürler. Aksi takdirde borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlar ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlar idari para cezası ile karşı karşıya kalabilecektir.
Yapılan incelemeler sonucunda; İdare tarafından mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılan ödemelerde kişilerin vadesi geçmiş vergi borcu bulunup bulunmadığına ilişkin herhangi bir sorgulama yapılmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesine göre belge talep edilmesi mevzuata aykırı olduğu gibi kurumların pratiği ile de örtüşmediği, Kanun’un 22/A maddesi hakediş kaynaklı alacakları ödenirken aranan bir evrak türü olup, mahkeme ya da icra ilamı sonucu hükmedilen tutarlar nev’i olarak bu kapsamda olmadığı ifade edilmişse de 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 1’inci maddesi ile mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler bu kapsama dahil edildiğinden bu husus izahtan varestedir.
Sonuç olarak, kamu alacaklarının kaynağında tahsil edilmesi ve İdarenin idari para cezaları ile karşı karşıya kalmaması için gerekli hassasiyetlerin gösterilerek yapılan her türlü ödemelerde vadesi geçmiş vergi borcu sorgulamalarının yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.