Mahkeme kararlarının ihale süreçlerine etkisi ve Kamu İhale Kurulu kararlarının iptali nasıl değerlendirilir (KİK)

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 13.04.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Elazığ – Maden – 9. Bl. Hd. Yolu km= 57+000-74+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı İşleri ve Tünel (km=65+700-66+300) Yapılması İşleri” ihalesine ilişkin olarak STY İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan şikayet başvurusu üzerine,Kamu İhale Kurulu’nun 07.09.2009 tarih ve 2009/UY.II-2249 sayılı Kararında, “4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada, Ankara 10. İdare Mahkemesinin 15.04.2010 tarih ve E:2010/326 sayılı kararı ile;

“2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuk devleti olduğu, 138. maddesinde ise yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları ve mahkeme kararlarını yerine getirilmesini geciktiremeyecekleri hüküm altına alınarak idarelerin yargı kararlarına uymalarının Anayasal bir zorunluluk olduğu kesin bir şekilde Anayasada yer almıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun mahkeme kararlarının sonuçlarını düzenleyen 28. maddesinde ise; Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi mahkemeleri’nin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz gün içerisinde işlemi tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu hüküm altına alınmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, Karayolları Genel Müdürlüğü 8.Bölge Müdürlüğü tarafından 13.04.2009 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan 2009/22350 İhale Kayıt Numaralı “Elazığ – Maden 9. Bl. Hd. Km 57+000 – 74+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı işleri ve Tünel [ Km. (65+700­­-66+300)] Yapılması işleri ( Sari İhale ) Yapım işi” ihalesinin 07.05.2009 tarihli İhale Komisyonu karan ile davacının ortağı bulunduğu Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, bunun üzerine, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen İntel Yapı Turz. Elekt. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından 20.05.2009 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, idarenin şikayeti uygun bulmaması üzerine adı geçen şirket tarafında davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunulması üzerine Kamu İhale Kurulu’nun 30.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1797 sayılı kararı ile; davacı Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin yarısından fazla hissesine sahip olan İnş. Müh. H.Hilmi Kaya’nın 2531 sayılı Kanunun 2. maddesi uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğündeki görevinden ayrıldığı tarihten önceki son iki yıl süresince Karayolları Genel Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüklerinin görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görevinden ayrıldıktan sonraki 3 yıl içinde görev ve iş alamayacağı, taahhüde giremeyeceği, komisyonculuk ve temsilcilik yapamayacağı gerekçesiyle 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının ( b ) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bunun üzerine Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü’nce 03.08.2009 günlü Düzeltici İhale Komisyonu Kararı ile söz konusu ihalenin Ziver İnş. Taah. Mad. Turz. Paz. San. Tic. Ltd. Şirketi üzerinde bırakılması üzerine belirtilen Komisyon kararında ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi bulunan STY İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şirketi tarafından 12.08.2009 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu şikayet başvurusunun Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü’nün 19.08.2009 gün ve 793/17837 sayılı işlemi ile reddedilmesi ve bu kararın 24.08.2009 tarihinde tebliği üzerine ilgili şirket tarafından 25.08.2009 tarihinde davalı idareye yapılan itirazen şikayet başvurusunun dava konusu 07.09.2009 gün ve 2009/UY.II-2249 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile reddedilmesi üzerine söz konusu ihalede ilk ihale komisyonu kararı ile ihalenin üzerinde bırakıldığı Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin ortağı bulunan davacı tarafından ihalenin Ziver İnş. Taah. Mad. Turz. Paz. San. Tic. Ltd. Şirketi üzerinde bırakılmasına yapılan itirazın reddine ilişkin davalı idarenin uyuşmazlığa konu kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle görülmekte olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, uyuşmazlığa konu edilen ve yukarıda belirtilen söz konusu ihalenin davacının ortağı bulunduğu bahsi geçen şirketin üzerinde bırakılmasına ilişkin ihale komisyonu kararına karşı davalı idareye yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu’nun Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd Şti.’nin yarısından fazla hissesine sahip olan İnş. Müh. H. Hilmi Kaya’nın 2531 sayılı Kanunun 2. maddesi uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğündeki görevinden ayrıldığı tarihten önceki son iki yıl süresince Karayolları Genel Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüklerinin görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görevinden ayrıldıktan sonraki 3 yıl içinde görev ve iş alamayacağı, taahhüde giremeyeceği, komisyonculuk ve temsilcilik yapamayacağı gerekçesiyle 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 30.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1797 sayılı kararının iptali istemiyle Mahkememizin 2009/1538 sayılı esasına kayıtlı olarak davalı idare aleyhine açılan dava sonucunda Mahkememizin 31.03.2010 tarih ve E:2009/1538, K:2010/557 sayılı kararı ile davacı şirketin hakim ortağı olan ve iş deneyim belgesini kullandığı Hilmi Kaya isimli şahsın 01.10.2004 tarihi ile 03.07.2006 tarihi arasında Karayolları Genel Müdürlüğü’nde görev yaptığı göz önüne alındığında adı geçen şahsın ayrıldığı Genel Müdürlüğün dışındaki başka bir bölge müdürlüğünün ihalesine teklif veren davacı şirketin iş deneyim belgesi olarak adı geçen şahsa ait iş deneyim belgesini sunmuş olmasında hukuka aykırılık bulunmadığından aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık olmadığı gerekçesiyle söz konusu Kamu İhale Kurulu Kararının iptal edildiği tespit edilmiştir.

Bu durumda, görülmekte olan iş bu uyuşmazlığa konu ihalenin Ziver İnş. Taah. Mad. Turz. Paz. San. Tic Ltd. Şirketi üzerinde bırakılmasına ilişkin düzeltici ihale komisyonu kararının hukuki dayanağını oluşturan Kamu İhale Kurulu’nun 30.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1797 sayılı kararının Mahkememizin yukarıda yer verilen kararı ile ihalenin davacının ortağı bulunduğu şirketin üzerinde bırakılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle iptal edildiği görüldüğünden, Mahkeme hükmü ile hukuki dayanağının ortadan kalktığı anlaşılan düzeltici ihale komisyonu kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kamu İhale Kurulu kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.“ şeklinde gerekçe belirtilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anayasanın 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında; Danıştay veya idari mahkemelerin, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği, aynı Kanunun 28 inci maddesinin birinci fıkrasında ise; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- 07.09.2009 tarih ve 2009/UY.II-2249 sayılı Kurul Kararının iptaline,

2- Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Ziver İnş. Taah. Mad. Turz. Paz. San. Tic Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak tekliflerin yeniden değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi hususunun 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem olarak belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.