Mal alım ihalelerinde yıllara yaygın alımın en fazla ne kadar süreyle ve kimin onayıyla yapılabileceği (KİK)

05.08.2010 tarih ve I.M.20.75.0134/2010-44E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 19.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Canlı Attenüe Liyofilize Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak Kombine (MMR) Aşısı” ihalesine ilişkin olarak Tomed Ticaret Ltd.’in 25.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 06.07.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  12.07.2010 tarih ve 16212 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.07.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

           1) Geçmiş yıllarda aynı idare tarafından yapılan alımların aksine teknik şartnamenin 1.4 üncü maddesinde “Aşının kabakulak komponenti Jeryl Lynn suşu orjinli olacaktır” denilmek suretiyle ilk kez aşının alt tipinin (suş) vurgulanarak rekabetin engellendiği, bu madde 5 yıldır süregelen KKK aşısı alımlarına iştirak eden ve en avantajlı fiyatla güvenle kullanılan aşıları temin eden firmalarının yeni yapılacak ihaleye teklif verememesine neden olacağı, KKK aşısının alt tiplerinin belirtilmeden Dünya Sağlık Örgütü referans listesinde bulunan tüm aşıların ihaleye katılımının sağlanması gerektiği, Dünya Sağlık Örgütü tarafından referans listesinde bulunan aşıların (Urabe Am9, Leningrad-Zagreb, Hashino, Torii ve Miyahara suşları) üye ülkelere tavsiye edilerek suş ayrımı yapılmadığı zira kullanımını tavsiye ettiği tüm kabakulak suşları arasında etkinlik ve güvenlik açısından fark bulunmadığı,

          2) Söz konusu ihalenin 3 yıllık ihtiyacı karşılayacak şekilde yıllara sari yapıldığı bunun 5018 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin 4 üncü fıkrasına aykırı olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1)      Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İnceleme konusu ihalenin, T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 10.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 3 yıllık ihtiyacı karşılayacak toplam 8.000.000 doz “Canlı Attenüe Liyofilize Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak Kombine (MMR)” aşısı alımı olduğu anlaşılmıştır.

Canlı Attenüe Liyofilize Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak aşısı teknik şartnamesinin “Teknik Özellikler” başlıklı 1 inci maddesinin 4 üncü bendinde, “Aşının kabakulak komponenti Jeryl Lynn suşu orijinli olacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdare tarafından şikayeti reddeden 02.07.2010 tarih 107.03 sayılı yazıda; “3 Mart 2010 tarihinde toplanan ve bilimsel olarak en üst tavsiye kurulu olan Bağışıklama Danışma Kurulunda aşı sonrası istenmeyen etki riski açısından mevcut aşı ile karşılaştırıldığında, maliyet konusunda uygun imkanlar sağlanması şartıyla lojistik hazırlıklar tamamlandıktan sonra Jeryl-Lynn suşu içeren KKK aşısı uygulanmasına geçilmesinin uygun olacağına karar verilmiştir. İlgili firmanın 16.04.2010 tarih 108/TMD/10 sayılı yazı üzerine göndermiş olduğunuz 30.04.2010 tarihli ve 22586 sayılı yazınıza, 13 Mayıs 2010 tarih 23975 sayılı yazımız ile cevap verilmiştir. Bununla yetinilmeyerek ilgili firmanın 12.05.2010 tarih 433/TMD/10 sayılı, 03.06.2010 tarih 5003/TMD/10 sayılı yazıları Bakanlığımızca incelenerek Bağışıklama Danışma Kurulunda görev alan hocalardan görüş almak amacıyla 17 Haziran 2010 tarihinde kurulda görev yapan hocalardan görüş istenmiştir. İlgili firmanın 23.06.2010 tarih 535/TMD/10 sayılı yazısı üzerine tekrardan 25.06.2010 tarih 28565 sayılı yazınız ile görüşümüz istenmiştir.

   Bağışıklama Danışma Kurulunda görev alan hocalardan gelen görüş;

  Canlı zayıflatılmış aşılarda hastalık benzeri belirtiler çıkması beklenen yan etki olmakla beraber aşı sonrası yan etkilerin en aza indirilmesi aşılama programlarına güven kaybının oluşmasını önleyen en önemli faktörlerden biri olduğu,

 DSÖ açıklamalarında ülkeden ülkeye yöntem farklılıklarının olması nedeniyle karşılaştırmaların yapılamaması; Urabe Am9, Leningrad-Zagreb, Hashİno, Torii ve Miyahara suşlannda farklı sıklıklarda aşıyı takiben aseptik menenjit vakalarından bahsedilmekle birlikte, bu listeye Jeryl-Lynn ve RIT 4385 dahil edilmediği, bu durumun DSÖ’nün hala yan etkiler konusunda adı geçen aşılardan emin olmadığım düşündüğü,

Literatürler ve ülkemizde artan vakalar dikkate alındığında ulusal aşı programında yer alan ve milyonlarca çocuğa uygulanan bir aşının güvenilirliği ile ilgili küçük bir kuşkunun bile aşı suşunun değiştirilmesi için yeterli olacağı, benzer uygulamaların birçok ülkede de yapıldığı,

Tüm bu sebeplerden dolayı ülkemizde yaygın ve yüksek aşılama yüzdeleri nedeniyle azalan kabakulak vaka sayısı sonucu aşıya bağlı yan etkilerin dikkat çekebileceği, bunun da aşılama programma güveni olumsuz etkileyeceği görüşü ile tercih edilecek aşının yan etkisi düşük olan yönünde kullanılarak Jeryl Lynn suşu içeren aşının tercih edilmesinin uygun olacağı şeklinde belirtilmiştir.

Bu nedenle Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak aşısına yönelik yapılacak alım ihalesinde, 03 Mart 2010 tarihinde gerçekleştirilen Bağışıklama Danışma Kurulu toplantısındaki Kabakulak suşunun Jeryl Lynn suşu olmasına ilişkin karar hususunda bir değişiklik düşünülmemiştir.” belirlemesi yapılmıştır.

Konu ile ilgili olarak 23.07.2010 tarih ve 9882 sayılı Kurum yazısı ile Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı’na yazı yazılarak idarenin cevap yazısı da dikkate alınmak suretiyle başvuru sahibinin iddiaları ile ilgili teknik görüş istenmiştir.

Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı’nın 30.07.2010 tarih ve 18839 sayılı ile gelen görüşünde; “Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından aşı güvenirliliği ile yapılan bir toplantı (Global Advisory Committee on Vccine Safety, 29-30 Nov. 2006) sonrasında yayınlanan raporda (WER/19 Jan.2007/No:3, 2007,82,17-24) kabakulak aşısı sonrası görülen aseptik menenjit olgularının (Urabe, Leningrad-Zagreb, Hoshino, Torii ve Miyahara) suşları ile hazırlanan aşırlardan sonra görülebileceği ancak Jeryl-Lynn ve RIT 4385 suşları ile hazırlanan aşılardan sonra virolojik olarak kanıtlanmış böyle bir riskin bulunmadığı ifade edilmiştir.

Ülkemizde ulusal aşı programında yer alan çok sayıda çocuğa uygulanan bu kadar önemli bir aşı için de DSÖ tarafından yapılan çalışmalar ve literatürler ışığında şartnamede değişiklik yapılarak aseptik menejit riskinin daha az olduğu bir suşun belirtilmesinin son derece gerekli olduğu görüşündeyiz.” denilmiştir.

İhale işlem dosyası, idarenin şikayete cevabı ve gelen teknik görüş bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. 

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Gelecek yıllara yaygın yüklenmeler” başlıklı 28 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Yılı bütçesinde ödeneği bulunması ve merkezî yönetim kapsamındaki idareler için Maliye Bakanlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla; satın alma suretiyle edinilmesi ekonomik olmayan her türlü makine-teçhizat, cihazlar ve taşıtlar ile hava ambulansı ve yangınla mücadele amacıyla hava ve deniz araçlarının kiralanması veya finansal kiralama suretiyle temini; temizlik, yemek, koruma ve güvenlik ile personel taşıma hizmetleri, 16/6/2005 tarihli ve 5369 sayılı Kanuna göre sağlanan sabit ve ankesörlü telefon hizmetleri ile acil yardım çağrıları hizmetleri ve okullara sağlanan internet erişim hizmetleri, harita, plan, proje, etüt ve müşavirlik hizmetleri, ulusal araştırma geliştirme kurumlarının süreli ve süresiz yayın alımları, orman ağaçlandırma ve amenajman işleri, kit karşılığı cihaz, aşı ve anti-serum alımı için; süresi üç yılı geçmemek, finansal kiralama suretiyle temin edileceklerde ise dört yıl olmak üzere üst yöneticinin onayıyla gelecek yıllara yaygın yüklenmeye girişilebilir.” hükmü bulunmaktadır.

 T.C. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 09.04.2010 tarih ve 4710 sayılı yazısında; “…Yapılan değerlendirmeler sonucunda, 5018 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında 3 yıllık süre içerisinde teslim alınacağı belirtilen Canlı Attenüe ve Liyofilize Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak Kombine (MMR) aşısı alımına ilişkin yüklenmeye girişilebilmesi, Bakanlığınız Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bütçesinde bu amaçla öngörülen ödeneğin aşılmaması kaydıyla, Bakanlığımızca uygun mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.

 Sağlık Bakanlığı’nın 22.04.2010 tarih ve 21367 sayılı yazı ile; “Bağışıklık hizmetleri, Bakanlığımız tarafından yürütülen ve en fazla öncelik verilen koruyucu sağlık hizmetlerinden biridir. Bu hizmetlerimiz her geçen gün yaygınlaştırılarak ve yeni aşıların eklenmesi ile güçlendirilerek sürdürülmektedir.

Tüm dünyada aşı ve antiserum üreticileri sayısı fazla olmamakla birlikte yapılan üretim, ihale tamamlandıktan sonra 3-6 ay zaman alabilmektedir. Ürünlerin üretimi sonrası menşei ülkede yapılan kalite kontrolleri ise 1-3 ay zaman almakta olduğundan bu ürünlerin teslimi ihale yılı ile sınırlı kalmayıp, yıllara yaygın yüklenmeleri zorunlu hale gelmektedir.

           3 yıllık süre içerisinde yıllara sari ihale yöntemi ile 8.000.000 doz Canlı Attenüe ve Liyofilize Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak Kombine (MMR) aşısının 5018 sayılı Kanun’un 28. Maddesi gereğince süresi 3 yılı geçmemek üzere yıllara yaygın yüklenmeye girişilmesi hususunda” Bakanlık Makamından (Müsteşar) olur alınmıştır.

           Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü alınarak ve üst yöneticinin onayı ile söz konusu alımın 3 yıllık dönemi kapsar şekilde (gelecek yıllara yaygın yüklenme) ihale edilmesinde, söz konusu maddeye aykırılık olmadığı sonucuna varılmış olup, başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.