|
ÖZET: Mal alım ihalesinde, Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olarak iş kalemi bazında %20’yi aşan iş artışları yapılmıştır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24. maddesi, ilave işlerin belirli şartlar altında yapılabileceğini belirtmektedir. Buna göre, sözleşme bedelinin %10’u veya %20’sine kadar iş artışı yapılabilir; ancak bu artışın, diğer kalemlerde iş eksilişi yapılması ve sözleşme tutarının aşılmaması şartına bağlıdır.
Yapılan incelemelerde, 5.200.000 TL bedelli içmesuyu hatları için yapılan mal alımında, iş kalemlerinde iş eksilişi olmaksızın toplamda 614.810 TL tutarında iş artışı gerçekleştirilmiştir. Altı iş kaleminde yapılan artış oranları %125, %50, %133, %66, %50 ve %66 gibi değerlerle %20’yi aşmaktadır. Kamu İdaresi, bu artışın, yeni bir ihale düzenlemenin getireceği maliyetleri ve zaman kaybını önlemek amacıyla yapıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, mal alım ihalelerinde iş kalemi bazında %20’yi aşan iş artışlarının, diğer kalemlerde iş eksilişi yapılması ve sözleşme bedelinin aşılmaması koşuluyla mümkün olduğu vurgulanmaktadır. İdarelerin bu kurallara uygun hareket etmesi gerekmektedir. |
BULGU: Mal Alım İhalesinde Mevzuatla Belirlenen Oranın Üzerinde İş Artışı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından ihalesi yapılarak sözleşmeye bağlanan mal alım ihalesinde Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı şekilde iş kalemi bazında %20’yi aşan oranda iş artışı yapıldığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde;
“Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 ‘sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.” denilerek iş artışı ve iş eksilişinin genel hatları açıklanmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal ve hizmet alımlarında iş artışı ve iş eksilişi” başlıklı 26’ncı maddesinde;
“26.3. Birden çok mal kaleminden oluşan mal alımlarında 4735 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi çerçevesinde iş artışı ve iş eksilişinde aşağıdaki hususların esas alınması gerekmektedir:
1) İş artışı veya iş eksilişinde temel kural her bir kalemde kalem tutarının %20’si oranına kadar iş eksilişi veya iş artışı yapılmasıdır.
2) Alıma konu bazı mal kalemi veya kalemlerinde bu kalemlerin her birinin tutarının %20’sinden çok olmamak üzere iş eksilişi yapılmış olması ve sözleşme tutarının da aşılmaması şartıyla diğer mal kalemi veya kalemlerinde söz konusu kalem tutarının %20’sinden fazla iş artışı yapılabilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan düzenlemeye göre birden çok mal kaleminden oluşan mal alımlarında yapılacak iş eksilişi ve iş artışlarında temel kural, her bir kalem tutarının %20’sinin aşılmamasıdır. İş kalemi bazında %20’den fazla iş artışı yapılabilmesi için diğer bazı mal kalemlerinde %20’den fazla olmamak üzere iş eksilişi yapılmış olması ve sözleşme bedelinin aşılmamış olması şarttır.
Yapılan incelemede, 5.200.000 TL sözleşme bedelli İçmesuyu Hatları İçin Mekanik Tamir ve Bağlantı Ekipmanı Alımı İşi’nde hiçbir iş kaleminde iş eksilişi yapılmaksızın 614.810 TL tutarında iş artışı yapıldığı, artış yapılan 6 iş kaleminin %125, %50, %133, %66, %50, %66 oranında %20’yi geçecek şekilde artırıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu işlemin ihtiyaç duyulan iş artışına konu malzemeler için düzenlenecek yeni ihalenin yaratacağı ilan, harç giderlerinin ve zaman kaybının önüne geçilebilmesi ve enflasyon ortamında fiyat avantajı sağlamak amacıyla gerçekleştirildiği belirtilmiş, yapılacak mal alımı ihaleleri içerisinde bundan sonra oluşabilecek iş artışı ihtiyaçlarında ilgili kanun ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda hareket edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, mal alım ihalelerinde iş kalemi bazında %20’yi geçecek şekilde iş artışı yapılabilmesi ancak diğer bazı mal kalemlerinde iş eksilişi yapılmış olması ve sözleşme bedelinin aşılmamış olması şartlarının bir arada gerçekleşmesine bağlı olup İdare tarafından bu konuya riayet edilmesi gerekmektedir.