ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, bir belediye şirketinin mal alımıyla ilgili belgelerinin eksik olduğunu ortaya koymuştur. Şirketin ilk madde ve malzeme hesabında kayıtlı olan “agrega” için yalnızca fatura bulunmakta, irsaliye, kantar tartım fişi veya teslim tutanağı gibi gerekli belgelerin eksik olduğu tespit edilmiştir. 26 Aralık 1992 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, işletmelerin mali tablolarının güvenilirliğini artırmak ve denetimi kolaylaştırmak amacıyla düzenlenmiştir.

Tebliğde, ilk madde ve malzeme hesabının işleyişine dair detaylar yer almakta; bu hesapta hammadde ve diğer malzemelerin maliyet bedelleri ile kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bu hesapta yer alan malzemelerin satın alma belgelerinin eksik olduğunu göstermektedir. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir.

Sonuç olarak, işletmelerin faaliyet sonuçlarının güvenilir bir şekilde yansıtılması için kayıtların Tek Düzen Hesap Planı’na uygun olarak yapılması ve satın alma belgelerinin eksiksiz bir şekilde tutulması büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Mal Alımı ile İlgili Kanıtlayıcı Belgelerin Olmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin ilk madde ve malzeme hesabında kayıt altına alınmasına rağmen kayıt için gerekli olan irsaliyenin, kantar tartım fişinin veya teslim tutanağının olmadığı görülmüştür.

26/12/1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan 1 Seri No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde düzenlemenin; bilanço usulünde defter tutan gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin faaliyet ve sonuçlarının sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolar aracılığı ile ilgililere sunulan bilgilerin tutarlılık ve mukayese edilebilirlik niteliklerini koruyarak gerçek durumu yansıtmasının sağlanması ve işletmelerde denetimin kolaylaştırılması amacıyla yapıldığı belirtilmiştir.

Aynı Tebliğ’in V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları başlığında;

“150. İLK MADDE VE MALZEME

Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesaptır.

İşleyişi :

Satın alındıkları ya da üretildikleri maliyet bedelleri ile bu hesabın borcuna, üretime verildiğinde, tüketildiğinde, satıldığında veya devredildiğinde ise hesabın alacağına kaydedilir.” Hükmü yer almaktadır.

Yapılan incelemede;150- İlk Madde ve Malzeme Hesabında Kayıtlı “agrega”’nın satın alma evrakları incelendiğinde sadece faturanın olduğu fakat bununla birlikte irsaliyenin, kantar tartım fişinin veya teslim tutanağının olmadığı tespit edilmiştir.

Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapılacağı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, faaliyet sonuçlarının sağlıklı ve güvenilir bilgi üretmesi açısından deftere ve tablolara yapılacak kayıtların Tek Düzen Hesap Planı’na uygun olması ayrıca satın alma evraklarının tam, eksiksiz ve şeffaf şekilde tutulması gerekmektedir.